Добредојдовте во вечниот циклус на ромскиот идентитет. Ако не набљудува некој отстрана, би помислил дека сме го усовршиле концептот на „баланс помеѓу животот и работата“ само што кај нас тоа е „баланс помеѓу идентитетот и настанот“.
Ние не сме народ, ние сме патувачки циркус од емоции кој се појавува точно тогаш кога во календарот има црвено заокружен датум.
Рамазанските светци и егзидусот по Бајрам
За време на Рамазан, ние сме врвот на исламската креација. Нема да најдете Ром кој одеднаш не ја открил длабочината на духовноста. Постиме, се молиме, толку сме свети што ангелите во Мека веројатно ни завидуваат.
Но, штом ќе помине Бајрам и ќе се изеде и последното парче баклава, изгледа како Бог да заминал на годишен одмор. Теписите за молитва фаќаат прашина побрзо отколку што можеш да кажеш „Амин“, а побожноста испарува како чад од шиша на ветар.
До следната година, иншалах или барем до следната слика со бројаница на Инстаграм.
8-ми април: Раѓањето на супер патриотите
Потоа доаѓа 8-ми април. Меѓународниот ден на Ромите. На тој ден нема поголеми патриоти од нас. Го вееме сино-зеленото знаме со црвеното тркало толку силно, како лично да сме го нацртале вчера. Држиме говори за нашата славна историја, за нашиот отпор и за нашата бесмртна култура. На тој ден секој од нас е мал Ганди, борец за слобода, визионер.
Но, тешко нас кога ќе дојде 9-ти април. Патриотизмот завршува во канта заедно со пластичните чаши од прославата. Знамето се витка и се става во подрум, веднаш до грижата на совеста.
Молчењето на јагнињата (и на НВО-секторот)
А каде се нашите „лидери“? Нашите избрани претставници, принцовите од НВО-секторот и верските поглавари?
Политичките професионалци: Тие се појавуваат точно на празниците, ја вадат својата најсјајна насмевка и делат ветувања како бонбони на свадба. Зборуваат за „интеграција“ и „иднина“, додека во главата веќе ја планираат следната транша од грантот за семинар на тема „Значењето на орото во пост-модерната“.
НВО елитата: Тие се експерти за менаџирање со проблемите, наместо за нивно решавање. Зошто би го запреле гладот, кога можат да одржат гламурозна конференција во климатизиран хотел за да дискутираат за гладот?
Верските претставници: Нè благословуваат додека одиме во џамија или црква, но нивната визија за подобра иднина најчесто завршува на прагот на верскиот објект.
Иднина на рати?
Удобно е да се биде сезонски народ. Тоа не ослободува од товарот да преземеме одговорност во текот на целата година. Зошто би барале вистински решенија за образованието, дискриминацијата или горката сиромаштија, кога можеме едноставно да преживуваме од празник до празник?
Се додека нашата политика се сведува на тоа да викаме гласно на 8-ми април, а да молчиме и да страдаме остатокот од годината, сè додека нашите верски лидери ја проповедаат само празничната моралност, а нашите НВО-а си го слават сопственото постоење – ние остануваме токму тоа: Народ на пригоди.
Светски шампиони сме во славење, но во последна лига кога треба да се дејствува. Можеби за следниот 8-ми април треба да си ветиме нешто навистина лудо.
Да бидеме Роми и на 9-ти април. Со сите проблеми што одат со тоа но и со вистинска желба конечно да ги решиме, наместо само да ги „запиеме“ на софра.
Aвтор:Фатмир М.
(Ставовите објавени во рубриката-Колумни се гледиште на авторот,Рома Прес не сноси одговорност за содржината на истите)
Tomofili savo vozinelale o śerutno tari komuna Šuto Orizari, Kurto Duduś, aso tano ko anav oleskere romnake ki Fatima Osmanovska, ki rakj sine thardo thaj akava incidenti ćhivela gndipe bash mesażo sar zakana upral o śerutno.
Telal e haingoja(izvorija), o tharibe e vordoneskkro resarga diso pallo o trin sabahesko. Naoficijalno, e kherutne kamere vakerena so sikavela e manuse sar chivela diso upral o vordon thaj palo adava tharela ole.
Akaja ćipota taro śerutno tani projavimi ki policija, inpolicija lela sa e dajatve(merke) te arakhelpes e manuśe savo kerga akava incidenti.
Akanasake nane oficijalna informacie dali kerlapes lafi bash licno zakana, numa ka dikenpes sa e aspektoja panle akale nastaneja.
O Rodlaripe thavdela pobuter informacie ko thavdipe e diveseske..
————
Автомобилот што го управува градоначалникот на Шуто Оризари, Курто Дудуш, а е во сопственост на неговата сопруга Фатима Османовска, бил запален ноќеска во инцидент што отвора сериозни сомнежи за можна лична закана или порака упатена кон градоначалникот.
Имено, според наши информации, пожарот бил подметнат околу 3:30 часот по полноќ. Неофицијално, безбедносни камери регистрирале маскирано лице кое истурило запалива течност врз возилото, по што истото било опожарено.
Настанот го забележале сопствениците, а случајот е потврден и од полицијата, која истата презема мерки за расчистување на случајот и идентификација на сторителите.
Засега нема официјални информации за мотивите, но се разгледуваат сите можни аспекти, вклучително и дали станува збор за директна закана кон градоначалникот.
✅HABERI:Policija thaj inspekcija khuvge ko ploštad ko Šuto Orizari-cidenapes e tikore prodavacija!
Pali prijava, i Dis Skopje avdive lingarga akcija prekal komunalno inspekcija, policijaja ko plośtad e komunake Šuto Orizari. Avgo fori palo pobaro vakti te kerelpes asavki akcija te dislocirinenpes e prodavacija, vakerindor uzurpirinena trotoarija, thaj than nakjibnasko.
Akaja ćipota kerga reakcija maśkar e dizutne. Vakerena akala akcije amen dikajalen sar pritisok keribe upral amende sar majćhorolikani kategorija taro dizutne, manuśa save ko majpharo śhajipaja ikavena maro peskere familijake.
Pali tikori intervencija, i policija sa povlecimi taro akava than?
Video ko link👇👇
По пријава, Град Скопје денес спроведе акција преку комуналната инспекција на плоштадот во Шуто Оризари. За првпат во ваква акција се појави и полиција, по што беа дислоцирани ситните продавачи кои продаваа на плоштадот, со образложение дека се узурпира јавен простор.
Настанот предизвика реакции кај граѓаните. Дел од нив прашуваат дали ваквите акции претставуваат притисок врз најсиромашната категорија на граѓани, луѓе кои, како што велат, на најтежок начин се обидуваат да обезбедат парче леб за своите семејства.
По кратката интервенција, полицијата се повлече од местото?
Почитувани, Наш гостин е режисерот Јани Бојаџи, режисер на актуелниот најгледан филм во Македонија „УТРЕ НАУТРО“. Во разговорот тој искрено одговара на нашите прашања поврзано за филмот, инспирацијата, соработката со глумците(роми) реакциите од публиката и за неговата визија за македонската кинематографија.
ЈБ.За жал, во случајот со ова приказна, инспирацијата беше настан, кој кога се случи, мене ме извади од памет! Се шокирав од тоа дека ние немаме ни идеа дека заштитата на послабите од нас, што е основен услов да се стекнеш со можност некој друг, посилен од тебе да те заштити кога ти ќе се најдеш во неправда. Но, многу бргу сфатив дека неправдата нема нација, раса, припадности идеологија. Се ставив себе си на местото на тие луѓе и веднаш сфатив дека и јас сум Ром.
ЈБ. Искрено, речиси сите Роми сите со кои работев на филмот беа образовани и луѓе со искуство и знаење во уметноста на филмот и театарот. Дури и повеќе од голем дел од останатата екипа. Така, предизвикот беше како да се направи избор од добра, подобар и најдобар. Мислам дека ги избрав најдобрите.
ЈБ.За жал, тоа што може да го разбереме од поимот застапеност на ромите се сведува на истиот проблем со кој се соочуваат и македонците во македонската кинематографија. Македонските филмски уметници ја открија формулата за успех преку продавање на гетото, примитивизмот, ниските страсти, социјалната немилост и негативната селекција како рецепт кој ги продава нив како автори. Тоа е. Колку сме поглупи и попрости, толку повеќе зборуваат за нас. Може до нас е проблемот, не знам, навистина немам ум зошто се случува сето ова?
ЈБ. Многу е важно. Филмот е медиум кој сеуште има голема моќ да раскаже приказни. И реално, она што ние го поседуваме на балканот, без разлика на нација и вера е нашата автентичност. И треба да зборуваме и разскажуваме за неа.
ЈБ. Имав среќа со актерите, со сите. За Бајрам, за Орхан и за Дишо не сакам да зборам. Бајрам Северџан, реално погледнато меѓу целиот кастинг е име и лице кое има најголеми успеси во филмот на светско ниво. Станува збор за актер кој го има она што мене ми е најважно кај актерот – присуството, неговото човечко својство. И тоа го добив. Беше задоволство да се работи со сите. Орхан Јашаровски пак е филмски и театарски образован човек, професионалец и ентузијаст со кого е леснотија да се работи.Со Бајрам и со Орхан пак задоволството е уште поголемо затоа што покрај овој филм се стекнав со двајца нови пријатели, и тоа ми е најважно од се. Ако после проектот, тебе актерите ти станале пријатели, значи се било, речиси совршено.
ЈБ.Не знам. Во Македонија е многу тешко да се дојде до проект. За мене тоа е посебен проблем затоа што целиот систем е поставен така да секој што не им служел на интересите на една псевдо елита, на една самозамислена уметничка аристократија и на црвената буржуазија и нивните деца, кои, реално и сега, во овој момент, додека го пишувам ова управауваат со светот на филмот и тие носат одлуки кој и што може да снима во ова земја, на ова прашање не можам да одговорам – затоа што не знам кога следен пат ќе имам проект!
ЈБ. Мојата среќа е во тоа што јас имам своја публика. Моите проекти секогаш се гледани од публиката. Во овој случај и со ромската публика. И не е некоја мистерија зошто е тоа така.Јас не кокетирам со публиката, но се што правам е наменето за публика. За публика тука во Македонија. Моите приказни се македонски и важно ми е публиката во Македонија да се идентификува. Се друго е добро, може, но не мора.
ЈБ. Секако дека може. Ако сме реални, перцепцијата за ромите како примитивен народ во голема мера се должи и на тоа како тој народ е прикажуван на филм, телевизија и по медиуми речиси седумдесет, осумдесет години. Како и со македонците, впрочем. Македонската кинематографија примитивизмот го идентификува како производ за пазар по Европа и светот. Тоа е. Не продаваат како идиоти и простации тоа е факт. Многу пати сум прашал, зошто не се обидат да продадат во светот скапани пиперки и домати, па да видиме дали некој ќе им ги купи? Но, тоа е. Ние во Утре наутро се бавиме со други теми поврзани со нас.
ЈБ. Мислам дека грешки, стигми и етикети создавани сто години, нема да се исправат преку ноќ. Културата има сила да иницира работи кои ги интегрираат луѓето во секој смисол. Уметноста, во суштина е здружување и зближување на повеќе луѓе со заедничка цел – заедничко дело кое ги идентификува сите. Но моето мислење е дека поважно, најважно, на прво место е образованието. Образованието во основа ги култивира луѓето и со тоа ги подготвува за следниот чекор на духовна надградба – творештвото, културата и уметноста! Образован човек е осознаен човек кој има потенцијал да се изрази духовно. За мене, образованието е првата, втората и третата работа. Културата и уметноста е она што произлегува од образованието.
ЈБ. Не. За жал. Но, ако е за утеха, шанса немаат ни младите актери македонци. Тоа е. Филмот во Македонија е привилегија на една група луѓе кои во филмот гледаат бизнис и општествена доминација.
ЈБ. Имам. Ова беше снимање кое траеше 70 денови. Ниту еден ден не се почувствував осамено. Иако, режисерското место на сет е многу осамено место, ако си опкружен со многу луѓе.
ЈБ. Да се борат за улога. Да гребаат. Да настојуваат. Да одат на кастинзи. Да не се чувствуваат инфериорно. Да се покажуваат себе си и својот талент. И секако, да бидат упорни и посветени. Инаку, ова, ако од страна изгледа како фенси работа, во суштина е тешка и мачна професија. Актерството, посебно на филм е аргатска работа. Тие што ќе го прифатат ова во позитивен и творечки смисол, ќе успеат. Им посакува среќа на сите.
Zorakeribnaja i edukacija ko Roma zorakeraja o takati e khedinako, numa thaj olakiri rolja.
odova sebepi o Ministeriumi bash edukacija thaj nauka fokusirinipe ko implementiribe e dajatve taro Strategija bash inkluzija e Romengiri, save tane ko amaro vastalipe, mangipnaja te kjera pozorali edukacija, jekajekipe maskar e kedina thaj socijalnikano nijamalipe.
Akava vakerga rastrakoro sekretari ko Ministeriumi bash Obrazovanie thaj nauka i rajni Elena Ivanovska, ko avdisutni beshipe ki radji kerindor lafi bash i Strategija thaj inkluzija e Romengiri 2022-2030. Prekal zorakeripe i edukacijaki programa resargem dji ko 1200 stipendie bash maskarutne sikhlovne, sar thaj 150 bash uće (studentoja)edukacijako ďjandipe konjek bers.
Ko akava khedipe lele than pobuter ministeriumija, EU pretstavnikoja, ambasadorija sar thaj enďio sektori.
———-
Со јакнење на образованието на Ромите ја јакнеме силата на заедницата, а со тоа и нејзината општествена улога. Затоа Министерството за образование и наука е силно фокусирано на имплементација на одредбите од Стратегијата за инклузија на Ромите, кои се во наша институционална надлежност, со цел обезбедување поквалитетно образование и придонес кон општествена еднаквост и социјална правда.
Ова го истакна државниот секретар во Министерството за образование и наука, Елена Ивановска, на презентацијата на Нацрт-извештајот за проценка на имплементацијата на Стратегијата за инклузија на Ромите 2022–2030, која денес се одржа во Владата.
Ивановска посочи дека во изминатиот период Министерството вложило сериозни напори за зголемување на опфатот на ученици Роми во основното, средното и високото образование, за намалување на осипувањето, за зголемување на стапката на задржување и транзиција од едно образовно ниво во друго, како и за создавање поинклузивна училишна средина. Преку континуирано зголемување на финансиската поддршка во форма на стипендии, стигнавме до бројка од 1.200 стипендии за средношколци и 150 за студенти Роми на годишно ниво. Поддршка е и тоа што средношколците Роми можат да се запишат во посакуваната струка дури и ако имаат до 10% помалку поени од предвидените во конкурсот за упис во средно образование“, рече Ивановска, додавајќи дека туторството веќе е законски регулирано и дека бројот на ромски образовни медијатори во основното образование е зголемен на 50, а за првпат годинава се ангажирани и 35 медијатори во средните училишта.
Повеќе институции работеа и на зајакнување на системот на неформално образование, кој го промовира концептот на доживотно учење како формула за континуиран успех. Овој пристап го прифатија голем број припадници на ромската етничка заедница, со што стануваат повидливи и поконкурентни на пазарот на труд.
Државниот секретар посочи дека се решени и повеќе случаи кои се водеа како обиди за дискриминација и сегрегација на ученици Роми. Преку координиран пристап се зајакнува и свеста за негативните последици од ваквите појави, како и за позитивните ефекти од градење единство и заеднички живот.
Извештајот за проценка на имплементацијата на Стратегијата за инклузија на Ромите е исклучително важен и ќе ни помогне објективно да ги согледаме постигнувањата, да ги идентификуваме предизвиците и да ги насочиме идните активности врз основа на докази и препораки. Тој е добра алатка за подобрување на инклузивните политики, за унапредување на координацијата меѓу институциите, за поголема меѓународна поддршка и уште посилна политичка волја за развој на одржливи решенија за интеграција на Ромите во сите општествени сегменти, додаде Ивановска.
На настанот се обратија повеќе министри, шведскиот амбасадор н.е. Ола Солстром, претставници на Делегацијата на ЕУ во Скопје, Обединетите нации и граѓански организации.
Avdige ani Raďji tari Republika Utarali Makedonija, ko buthikjeribe e United Nations Office for Project Services, sine prezentirime SWOT analiza kerdi taro ekspertoja Eben Fridman, angazirime prekal o proekti taro UNOPS.
Ki akaja ćipota lele than ambasadorija, pretstavnikoja taro institucie sar thaj o enďio sektori. E lavkeribnaja sa ćhivde valanutne mesazoja ko thavdipe thaj ďajbe piropoanglal ki implementacija tari Strategija bash inkluzija e Romengiri 2022-2030, ćhivibnaja akcenti ko pośukar buthikjeripe maskar e institucie ki koordinacija thaj partnersko buthikjeripe.
Денес во Владата на Република Северна Македонија, во соработка со United Nations Office for Project Services, беше презентирана SWOT анализата изработена од експертот Ебен Фридман, ангажиран преку проект на UNOPS.
На настанот присуствуваа амбасадори, министри и претставници на институции, меѓународни организации и граѓанскиот сектор. Беа претставени клучните наоди и препораки за унапредување на имплементацијата на Стратегијата за инклузија на Ромите 2022–2030, со акцент на подобра меѓуинституционална координација и партнерска соработка.
Настанот претставува важен чекор кон поефикасна поддршка и подобрување на условите за ромската заедница.
Sajdime, ano teluno intervju kjeraja lafi e sovetnikoja Mirsad Ramazanoski bash i dis Kićevo, vakerela 121 jeri tane astarime e pajnencar- teleder drabaren ki Makeodnikani ćhib.
———
По неодамнешните поплави што го зафатија Кичево, Roma Press разговараше со советникот Мирсад Рамазаноски(коалиција Роми- Кичево)за моменталната состојба на терен, како и мерките што ги презема општината и бројот на погодени семејства.
RP: Каква е моменталната состојба во кризното подрачје во Кичево? Дали сите загрозени семејства се згрижени и безбедни?
Рамазаноски: Моменталната состојба е стабилна. Сите семејства се соодветно згрижени и обезбедени со храна, облека, хигиенски средства, средства за дезинфекција и ќебиња.
Со цел подобрување на условите и обезбедување подостоинствено сместување за лицата кои привремено се сместени во спортската сала „Христо Узунов“, Општина Кичево, во координација со Генералштабот на АРМ и касарната „Чеде Филиповски-Даме“, обезбеди мобилна бања за туширање.
Во спортската сала моментално се сместени околу 260 лица, односно 120 семејства.
RP: Кои конкретни мерки ги презема општината за санација на штетите и спречување на вакви ситуации во иднина?
Рамазаноски: Започната е санација на целото речно корито со целосна механизација, со цел да се спречи повторување на ваква поплава во иднина.
Сепак, има делови каде поради дивоградби изградени непосредно до реката, механизацијата нема пристап и не може целосно да ја изврши санацијата. За тие случаи се водат разговори со надлежните општински служби со цел да се најде најбрзо можно решение.
Екипите на ЈП „Комуналец“ – Кичево секојдневно ја чистат населбата Прилепска.
Воедно, Општина Кичево ги повикува сите граѓани и правни лица кои претрпеле штета на објекти, предмети или добра во домаќинствата и деловните субјекти да ја пријават штетата. Јавниот повик за пријава на штета е отворен до 06.03.2026 година.
RP: Колку од поплавените семејства се Роми?
Рамазаноски: Според моите податоци, сите 121 семејство се декларираат како Роми. Во спортската сала каде што се сместени има околу 260 лица.
Roma Press: Поплавите во Кичево ги погодија 121 ромско семејство, но според советникот Мирсад Рамазаноски, сите се згрижени и обезбедени. Општината работи на санација и подобрување на условите, а граѓаните се повикуваат да ја пријават штетата.
Sebepi o bilache vakteskere śartoja thaj baro dejbe birśima, palpallem iranelapes o problemija taro poplavime khera ko drom Prilepska ko Kićevo. Telal o avgune informacie save vakerelalen i komuna, astarime tane 200 manuśa akale problemeja.
I Komuna vakerela e manuśen isilen trubuipe te oven ćhivde ko aver objekti, akanasaske palpalem ćhivenapes ki sportikani hala Ivanidol. Ko teren kerna buti e mehanizacie thaj rodelapes shajipe te arakjelpes solucija te ikavenpes e panja taro khera thaj avlina.
Tela amare haing(izvor) Roma Press, vakerlapes so akale problemeja astarime but familija hem Roma,save djivdinena ko po telune kotora taro akava atari(naselba). Ano akala khera thaj avlina khuvge olenge o pajna andre thaj kjerga baro zijani. Adala videa save daja tumen shajipe te diken tane haosna thaj daravutne dikibaske, sebepi so akala familija sakova fori kana isi bare birsima arakhenapes e jekajeke problemeja, nisar e istoneske te arakelhlepes solucija.
Од Општината информираат дека лицата кои имаат потреба од времено згрижување ќе бидат сместени во спортската сала во населбата Иванидол. На терен интервенираат екипи на ЈКП „Комуналец“, Кичево и Територијалната противпожарна единица од Кичево, кои постапуваат согласно утврдените приоритети и потребите на граѓаните. Имено како што дознаваме дека е свикан и Кризен штаб кој континуирано ја следи состојбата и ги координира сите активности за помош и заштита.
Според извори на „Рома Пресс“, најпогодени се семејствата кои живеат во пониските делови на населбата, имна истата еден голем дел живеат Роми и други, обилните врнежи навлегла во дворовите и во дел од домовите. Жителите реагираат дека со години се соочуваат со истиот проблем и за истиот не се изнајде решение, при секоји пообилни врнежи ние се соочуваме со хаос. Од друга страна Општинските власти апелираат на смиреност, трпение и зголемена внимателност.
Имено, Општина Кичево апелира да се избегнува движење низ поплавени улици и подрумски простории. Доколку постои ризик, исклучете ја електричната енергија во домовите, се наведува во апелот упатен до граѓаните.
На социјалните мрежи се појавија видеа и фотографии од состојбата на терен, на кои се гледаат страотни сцени од поплавени улици и дворови. Обилните врнежи од дожд започнаа вчера во попладневните часови и продолжија во текот на ноќта, што доведе до излевање на атмосферските води во овој дел од градот.
Taro Debar dji ko Zagreb, avdisutni djivdipnaski storija vakerela bash o manuśhipe thaj śukar resipe taro Ramazan Bajram.
Kerelape lafi basi o Ramzan, savo tano bijando ko Debar, avdive tano medicinako tehnićari ko Zagreb- manuś savo djivdinela bash peskiri profesija savi dikhelala sar misija.
Oleskiri buti nane lokhi: rakatutni buti, phare bukarne śartoja, sakova dakiko trubuj te dikhel pophuren thaj nasvale manushe, sa odova kerelapes manuśikane sajdipnaja thaj mangipnaja. Bash oleskiri profesionalno buti, della pestar sa, vov akala dive sa anavkerimo Šukrinkjerinaja(priznanie)sar majśUkar bukjarno, oleske si baro hośhipe(zadovolstvo) baripe, sostar sa resarela sar ikjerimo taro oleskere kolege thaj taro korkoro nasvale (pacientija).
Panda jekvar e asavke mesazoncar sikavelapes iranipe ko amaro narativ, vakerindor e Roma so si bukarne thaj mangena te kjeren pi buti.
————
Рамазан Бајрами, по потекло од Дебар, денес е медицински техничар во Загреб – човек кој секојдневно, тивко и посветено, ја живее својата професија како мисија. Неговата работа не е лесна: смени, ноќни дежурства и напорни услови, каде што секоја минута значи грижа, одговорност и човечки допир за оние на кои им е најпотребен.
Во тие тешки моменти, Рамазан не е само здравствен работник – тој е поддршка, надеж и сигурност за пациентите. Токму затоа, неговиот труд беше препознаен со признание за најдобар работник, награда која за него има посебна вредност, бидејќи доаѓа од довербата на колегите и благодарноста на пациентите. Нивните насмевки и зборови на благодарност се неговата најголема награда.
Овој успех ја надминува личната приказна. Тој е силна порака дека и Ромите имаат знаење, вредности и достоинство, и дека со чесна работа, дисциплина и срце можат да бидат столб на општеството. Рамазан Бајрами е доказ дека потеклото не одредува колку далеку можеш да стигнеш – туку колку си подготвен да дадеш од себе.
Неговата приказна е инспирација за младите и потсетник дека во време кога ни недостига човечност, токму таквите луѓе ја враќаат вербата во здравството и во општеството како целина.
“Драги мои”….. се убивме од докажување дека можеме, од образложениа како треба да бидеме видени, од работење што значи инклузија, од борба за еднаков пристап, се обидувавме оние кои имаа добра стартна основа да вложат и да творат за доброто на нашата заедница, за да не бидам “јас” таа или тој што излажа, што не знае, што има вошки и спие на таван. Се убивме од молење на културен начин “дајте ни шанса”. Станавме доктори за пишување и предавање на милионски проекти за да продолжиме да научиме други кои неможеа да застанат на нозе. Стоевме и пред академи, индивидуи кои стабилно не слушаа на предавање што значи да го живееме интеркултурализмот, да не земат во каква -таква заедничка бездна. И? Ало резултатите готови се …. Рековте до 12 готови ќе бидат???
Еве го резултатот по скоро 20-тина години. Денес од двете страни… добро ај од 3-те…. не не од 4те, од 5-те ….. од сите страни:
– Во време на огромен подем и моќ на технологија ( социјалните мрежи, медиуми…) се згрозуваш на секој прочитан или слушнат коментар , став и мислење. Огромно отсуство на емпатија по било која основа, стари закоравени и постоечки стреотипи и предрасуди од 1991 ( претходно татко ми не се желеше), откако писменоста се зголеми од 2- те, од 3-те од сите страни
– Академите кои бе воодушевени од нашите предавање и паралелно учествуваа во сите финансиски распределби ги нема никаде да одбранат генерализација или макар помогнат вербално на некој сличен “мене” а??? Бидејќи сте академи повеќе ќе ви веруваат, “нас” тешко. Нашите титули почнуваат со “Ц”, потоа е м-р или др….
– Луѓето кои вложуваа во описменување, подобрување на општиот добробид на нашата заедница се претворија во Титаник- потонаа, не за пари, за 2 прста, да кажат нешто!!!!
– Оние кои се описменија вака или онака денес се правдаат за најлесните ставови кои ги учевме на основните курсеви за инклузија за да пред мнозинството изгледаат рамни, еднакви и се е во ред!! Лигавче да не ви треба?? Колку ви помага тоа? Како ви помага на сите да кажете дека сите сме исти… ???
Дефиницијата на интеркултурализмот вели дека не сме и никогаш не може да бидеме исти. Ниту пак некој треба да цели кон истото. Создавањето на еднаква стартна основа за било каква животна борба е кога условите ќе се создадат согласно вистинските потреби на секоја индивидуа. Никако не е исто да почнеме со квизот за милион ако едниот пали шкорче да се стопли а другиот “пука” од топло и чита книга уз пат со чајче. Успехот на системскиот интеркултурализам е кога на тој со шкотчето ќе му обезбеди дрва за затоплување и барем шекер за прегорена карамела, па квизот нека почне.
Да ги потсетам професорите:
Суштината на Интеркултурното живеење во превод е …. Е ДА МЕ ПРИФАТИШ СО СИТЕ МОИ РАЗЛИКИ, тоа е болката., РАЗЛИКИ УШТЕ ЕДНАШ РАЗЛИКИ. Зошто не сме исти никој, ниеден и никаде. Сличностите не се ништо друго освен природни апстрактни човечки карактеристики ( емоција, чувство, болка, физиологија, организам…..)
Јасно ли ви е што баравме на времето, е баш такви услови барем на лик еднакви услови, не ЛИЧНИ И УДОБНИ ТУКУ ГЕНЕРАЛНО НА СИТЕ – ИСТИ УСЛОВИ
СЕЛЕКЦИЈАТА ПАДНА НА “НАС” И ИМАВМЕ ОДГОВОРНОСТ ДА БИДЕМЕ ОПШТЕСТВЕНО СПОСОБНИ И ОТВОРЕНИ СО ЗНАЕЊАТА НЕ САМО ПРЕД ЗАКОНОТ ТУКУ ПРЕД НАШАТА ЕТНИЧКА ЗАЕДНИЦА.
Но, немам одговорност да се правдам пред било кој дали плаќам данок, сметки или казни, за тоа државата нека мисли и нека трага. Бидејќи и да постои селективна непотребна казна, знам, можам и ќе се одбранам. Одговорноста на “избраните” требаше да биде поинаква.
Се “окозивме” да стигнеме на линијата за старт, за заедно сите заедно да трчаме низ животот, еден ќе шине нога, друг ќе му влезе мушичка во окото, трет нема да има сила да продолжи, тешко дише. Се е ферски, ама не ферски е сите да трчате и никој да не види што се случува наоколу, зошто законот вели мора сите заедно да стигнеме да целта. Па нели законите најпрвин се производ на моралот, зошто ми е поважно да стигнам до целта ако не му помогнам на тој со ногата или да му издувам во окцето на другиот за мушичката?
Колку трае успехот на “шпринтот” другарче без да се свртиш назад? Знае ли некој точно колку живот му останува? Што прашувам, сега сите кои се со возачки дозволи стојат на 7 небо а јас тресам “зелени”. За “ нашиве”зборам…… Секое добро на трката за живот дечки, сопки на андро, нашите титули не траат вечно, гарант ќе се смени законот.
Предлог за сите мои сограѓани- што велите да предложиме најпрвин закон за емпатија, ригорозен моќен и доколку се прекрши да биде кривично дело? Прекршокот ќе биде ако заборавиш или намерно не помогнеш со алчност и подсмев!!
Се убивме од потсмев на туѓа несреќе, болка и тага. Глумиме на секоја несреќа сегрегирана болка вкупно 3 дена.
Ај размислете за предлогот.
Aвтор:м-р Е.Д
(Ставовите објавени во рубриката-Колумни се гледиште на авторот,Рома Прес не сноси одговорност за содржината на истите)
