Повеќе од една деценија, Фондацијата Отворено Општество го поддржува појавувањето на новата генерација на Роми за да водат трансформативна промена за нивните заедници. Денес имаме повеќе дипломирани/образовани Роми од било кога, и никогаш досега немало толку можности за нивен развој. Сепак, не се случи целосно соодветно зголемување на моќта и влијанието на раководството на Ромите. Затоа, ние Ромите треба да се запрашаме: како можеме да ја искористиме оваа можност без преседан и да овозможиме овој непроценливо лидерство да стане иден извор на моќ за Ромите во Европа?

Во 2005 година, бевме пионер за поддршка на младите Роми преку Програмите за пристап до Ромите во Централно – Европскиот Универзитет и преку програмата за стажирање за Ромите во Европската комисија. Оттогаш, Отворено Општество има поддржано повеќе од 13.000 стипендии за Роми студенти преку Ромскиот Едукативен Фонд, повеќе од 300 дипломирани Роми преку програмата Roma Аccess Program, повеќе од 300 стажанти во европските институции, повеќе од 300 можности за развој на лидерство преку нашата „Барвалипе Школа” и повеќе од 200 стипендии за унапредување на нови идеи за зајакнување на ромското лидерство. За среќа, и други почнаа да ги поддржуваат можностите за вклучување и ангажирање на младите Роми.
И покрај овие достигнувања, инвестициите во високото образование и тренинзите сѐ уште не дадоа значително влијание врз јачината и ефективноста на водството на Ромите од две главни причини. Прво, бројот на дипломирани студенти од ромските универзитети сè уште е релативно мал, а зголемените можности за поединци ги оддалечиле истите од јавниот и политичкиот живот. Второ, неодамнешната работа на Фондацијата Отворено Општество и други покажа дека траекторијата од стипендирање до јавно водство не се случува само преку академска или неформална обука. Од суштинско значење е да се обезбедат академски и лидерски можности за ангажман, кои се усогласени едни со други и со поширокото поле. Меѓутоа, голем број на фактори ги формираат можностите за младите Роми да преземат улоги во јавното водење на заедниците.
Расистичкото наследство во Европа и драматичен пораст на популизмот, екстремизмот и теророт против ромските заедници го влошува чувството на ромскиот идентитет. Општ дискурс е дека ромската заедница е составена од проблематични луѓе – нееднакви и не се европски – па дури и ако се европски, тие се некако помалку Европејци од останатите. Иако ова ја зајакнува решеноста на некои млади Роми да се борат, од друга страна истото прави притисок на многу млади Роми да се чувствуваат запоставени.
Покрај тоа, политичката и интелектуалната елита се генерално неподготвени или неспособни да ги препознаат овие реалности, оставајќи екстремно десничарски партии да процветаат. Како последица на тоа, многу млади Роми се плашат и се помалку мотивирани да се вклучат во социополитички живот во име на нивните заедници.
Социо-културните системи во Европа промовираат норми за успех кои што водат до индивидуалистички аспирации, а многу млади Роми се исто така погодени од таквата култура. За оние кои потекнуваат од ромските заедници, доминантната култура на индивидуализмот често пати доаѓа да ја замени културата на сочувство како и личните, семејните и комуналните односи. Но, постојните системи на награди, статус и влијанија се неповолни за младите Роми. Ова е придружено со големо ниво на нееднаквост во пристапот до професионално вработување и поврзаниот статус на средната класа. Оттука, без оглед на нивниот индивидуален успех, без оглед на стекнатото образование, тие обично се сметаат дека не се доволно добри и не се прифаќаат како еднакви учесници во јавниот и политичкиот живот.

Сегашното ромско лидерство го реализира потенцијалот на младите Роми, но сè уште овој потенцијал не е целосно искористен. Се соочува со тоа предизвикот да остане отпорен и да гледа напред, додека се обидува да се справи со значително помалку поддржувачки опкружувања во општеството, политиката и кога станува збор за финансирањето. Дури и кога ромските водачи се подготвени и способни, тие немаат ресурси да го препознаат и негуваат лидерството меѓу ромските дипломирани студенти. И скоро и да нема достапно финансирање на располагање кое би обезбедило различни програми за лидерство.

Што ние можеме да направиме за да го промениме ова?

Вклучување и ангажирање на посветени и талентирани високообразовани Роми.
Мораме да стигнеме до колку што е можно повеќе од нашите млади луѓе, да им помогнеме да се вклучат со нивните генерации и да создадат споделени искуства со цел да го отклучат својот лидерски потенцијал. Мораме да се концентрираме на оние кои навистина се грижат за прашањата кои влијаат врз нашата заедница, на оние кои имаат желба за академска и лидерска екселенција и на оние кои се подготвени да преземат ризик од водење трансформативни промени во нивните заедници.

Изградете чувство за колективна цел.
Мораме да ја поддржуваме секоја наша нова генерација на млади Роми, да разбереме како станавме тоа што сме денес, во разбирањето на тоа дека претходно сме се образувале.

Мора да ја поддржуваме секоја нова генерација на нашите млади во разбирање како станавме кои сме денес, со разбирање дека пред да отидеме во училиштата и универзитетите, да се вработиме и пред да добиеме статус, имаше луѓе кои нè поддржуваа и се жртвуваа со цел сето ова да стане можно. Таквите знаења можат да помогнат секоја генерација да се поврзе и да остане посветена на своите предци со тоа што младите од таа генерација ќе стануваат попаметни и посилни во зачувување на нашата единственост, ќе работаат во одржување и развивање на нашата колективна агенција и ќе се стремат кон се повеќе. Ова исто така ги поддржува оние кои се посветени и подготвени да преземат лидерски улоги во креирањето на наратив што се базира на историските достигнувања на ромското раководство, ја покажуваат својата самодоверба во припадноста на Ромската заедница и предвидува позитивна иднина за нашите заедници.

Изградете лидерска доверба.
Наместо да ги дефинираме лидерите како луѓе на позиции на формална власт, ние треба да промовираме релационо лидерство. Мора да создадеме можности за новата генерација да совлада пет лидерски способности: 1) водење на про-ромски иницијативи за застапување ― преговори и добивање заложби од главните креатори на политики и политички актери; 2) водење луѓе – организирање врсници и други граѓани за колективно дејствување; 3) водење на јавното мислење — користење целна комуникација преку традиционални и дигитални стратегии за градење на позитивни перцепции за Ромите, одржување на поддршката меѓу клучната публика и поддршка на колективните заложби за застапување; 4) водење истражувања и политички иновации – генерирање и користење на легитимни докази кои обезбедуваат најверодостојни проценки на политиките и решенија за политики; и 5) водење и управување со граѓански и политички кампањи – распоредување на најефикасните стратегии и тактики за победа на избори и кампањи кои даваат резултати.

Изградете заедница за поддршка.
Ние мора да ги негуваме групите на ромската младина, наведувајќи ги најверодостојните и најефикасните ромски гласови за да го поддржат нивниот развој и ангажман. Оваа заедница за поддршка треба да обезбеди можности за нашите млади да искусат и да придонесат за реални политички и политички процеси; да се вклучат со други кои се веќе поставени на политичката сцена; да заземе позиции во ромските организации, влади, тинк-тенк организации и меѓународни организации; и да започнат со формирање на нови групи и движења.
Живееме во време кога се појавува нова енергија кај нашите млади. Ние треба да ја искористиме оваа можност и да ги поддржиме колективните аспирации на младите Роми да го предизвикаат т.н. статус – кво. Ако негуваме нови и храбри гласови на начин што ќе ги инспирираат другите да се приклучат во колективната борба, нашата моќ да донесе промени за нашите заедници ќе биде поголема од кога било досега.

Автор: Менсур Халити – Директор на оддел при Канцеларијата за ромски иницијативи, одговорен за областите на Ромите и демократијата и ромското управување.
https://romanistudies.ceu.edu/new-source-power-europes-roma-mensur-haliti-division-director-open-society-roma-initiatives-office?fbclid=IwAR1dNW39bgWJAKeZfWaZmyQrFKSdVzyvRg1kAmv8LzcYx-Rx6StwWlOdPX8

Baro oven saste bašo presidenti e Italijake Republikako, Serhio Matarela baš oleskoro dejbe šukrin kerin thaj havlarin baš o Serhio Matarela sar đjeno legarutnoano askerengi jekin ani Italija. Akaja bari pursakoni ulavelala savorensar thaj maj but e terne Romensar thaj Sintoja.
Santino Spineli romano muzikano penđardo đjeno tar Frentino, akava haberi selaminkergale sar but baro resipe thaj dejbe vas e Presidentesko tari Republika Italijaki.

ЛАНЦИЈАНО„Срдечна благодарност до Претседателот на Италијанската Република, Серхио Матарела за неговото назначување за командант на италијанската Република. Ова многу престижно признание го посветувам на сите мои луѓе, особено на младите Роми и Синти ».
Така, Сантино Спинели, ромски музичар од Френтино, го коментираше важниот придонес на Претседателот на Италија. Ова признание е додадено и на почесното државјанство на Општина Лотеза (Таранто),во канцеларијата на амбасадорот на Ромската уметност и култура во светот што му ја додели Интернационал
Ромски сојуз и бројните награди веќе присутни во нејзината густа дланка.
Но, baxt ta Sastipé! Спинели додаде – што на ромски јазик значи дека можете да бидете здрави и среќни.

Roma Press-lendo tar https://www.ilmessaggero.it/abruzzo/rom_alexian_commendatore-5086154.html

Dive tar nišankeripe naikerimali Bosna thaj Hercegovina sas nišankerdo putribe tar neve binala(zgrade) maškar kolende ulavgepes thaj deš jerijenge socijalna stanoja.

Šerutno tar Komuna Kakan,Aldin Sjivo ano poro lavkeripe vakerga so si but hošime thaj bahtalo ani Varda so ulavenapes stanoja e Romane jerijenge, khoni na pakhandilo ano akava so avdive ovela,numa tumen sajdime Roma sijen sine duz amende thaj pakavindor resargem ko amaro barabutno celjo, gndinava so ka oven arakhime e stanoja, nane te oven dočhudimale gunoja ja palem tharibe gume ano pašipe e neve binalenge(zgrade).

O proekto tano lovenge ikheribnaja thar Karitas Švajcarija,Komuna Kakan thaj o Ministeriumi baš manušikane hakaja(pravo) baš našle manuša ani Bosna thaj Hercegovina.

Денот на независноста на БиХ беше отворање на седмата зграда за социјални станови во Варда во Какањ. Десет ромски семејства добија станови.
Градоначалникот на Какањ, Алдин Сjиво, во своето обраќање рече дека е неизмерно среќен што населбата Варда деновиве е дом на 7 прекрасни станбени згради, а имаше и мислења дека е невозможно и дека ако се изгради нешто, наскоро сè ќе биде уништено. И сега е ова јасен одговор на предрасудите.

„Вие, драги соработници Роми, во нас ја препознавте искреноста и отвореноста и во вас гледаме добри домаќини кои се грижат за изградените згради и активно соработуваат во изградбата на нови згради, како и во реализацијата на други проекти. Се разбира, секогаш има поединци кои треба да бидат сериозни во врска со одржувањето на становите, да не создаваат ѓубре околу куќите, да не палат гуми и да не прават други забранети активности “,рече градоначалникот на Какан, Алдин Сjиво.
Вредноста на овој проект е 593.241 КМ. Спроведувањето на проектот беше финансирано од Каритас Швајцарија со 254.000 КМ, Општина Какањ со 239.240 КМ и Министерството за човекови права и бегалци на БиХ со 100.000 КМ.

Изведувач на работите беше компанијата „ГТР“ Мостар. Работата започна на 25 март 2019 година, а зградата е предадена на инвеститорот на 10 декември 2019 година.

Roma Press lendo tar: http://www.portal-udar.net/kakanj-deset-novih-stanova-za-socijalno-ugrozene-rome/

Subvencie baš korkoro bukarnipe tano dendo vi ani Srbija thaj odova ulavde salde e Romenge thaj odova save lingarenaoes sar na bukarne hramome ani olengi Nacionalnikani sluzba baš bukarnipe.
Baš akaja subvencija olende delapes lovengo paušali saveja šaj putrenapeske firma thaj pukinena peske korkoro bukarnibaske dajatve(obvrske). Ano jekh delapes olenge şajipe so šhaj čhivenapes thaj pobuter manuša rodlaripnaja barabutno buti kheripe, odoleja so savore ka valani maj hari tar odova paušali te ulaven peske love maj hari 12 čhona te pukinen peske bukarnibaske pridonesija, vakerelapes ano teluno linko..

Субвенцијата за самовработување е наменета за Роми невработени лица кои се вклучени во евиденцијата на Националната служба за вработување и имаат завршено обука за развој на претприемништво.
Субвенцијата за самовработување се доделува во паушал од 250,000,00 РСД или 270,000,00 РСД за невработени лица со
инвалидитет, заради основање на продавница, кооперативна или друга форма напретприемништво, како и основање на компанија, доколку основачот во тоа воспостави работен однос.
Невработено лице кое има право на субвенција за самовработување е должно да ја изврши својата регистрирана фирма и, врз основа на тоа, да подмири придонеси за задолжително социјално осигурување најмалку 12 месеци, почнувајќи од денот на започнувањето на дејноста.

Право на субвенција може да се оствари и со здружување на повеќе невработени лица, формирање компанија за самовработување. Ако повеќе според законот, секое лице индивидуално поднесува барање за самовработување и остварување на право на субвенција од 250.000,00 или 270,000,00 фунти во случај кога барателите се лица со посебни потреби.
Апликацијата со деловниот план се доставува во два примерока, до надлежната организација
до единицата на Националната служба, според местото на живеење или престојот, директно или по пошта, во пропишан формулар што може да се добие на секоја организациска единица на Националната служба или преземена од веб-страницата за национална услуга – www.nsz.gov.rs

Pobuter ano teluno linko
Roma Press- lendo tar:http://rominfomedia.rs/nsz-javni-poziv-nezaposlenima-romske-nacionalnosti-za-dodelu-subvencije-za-samozaposljavanje-u-2020-godini/

Жељко Јовановиќ е директор на Канцеларијата за Роми во рамки на Фондациите Отворено Општество
Одлуката за блокирање на пресудата против сегрегација на Ромите укажува зошто лидерите на ЕУ мора да се спротивстават на унгарскиот моќник.

Виктор Орбан ја спроведува својата кампања за целосна контрола на Унгарија на повисоко ниво.
Унгарскиот премиер минатиот месец објави дека неговата влада ќе блокира судска пресуда со која се обесштетуваат Ромите жртви на сегрегација во училиштето во градот Ѓонѓошпата.
Унгарците, тврди Орбан, „никогаш нема да прифатат да даваат пари за ништо“. Вистинските жртви, тврди тој, се учениците од градот кои не се Роми .
Последиците од оваа соопштение на Орбан ја надминува судбината на Ромите, во Ѓонѓошпата или во другите делови од Унгарија.
“
До сега, Орбан и неговата владејачка партија Фидез се одржуваа на власт со уништување на опозиција преку креирање на измислени надворешни непријатели – Европската унија, Џорџ Сорос, мигрантите – со цел да ја засилат својата контрола и моќ. Сега, тие создаваат непријатели од редот на своите граѓани во државата – поттикнувањето на Анти-ромски расизам е можеби најлесниот метод што можат да го изберат.
Оваа срамна епизода укажува на тоа колку далеку ќе оди режимот во Унгарија, за да ја задржи својата контрола. Орбан со овој чин испраќа порака, дека секогаш кога жртвите на незаконски или кривични дела ќе добијат судски случај, владата ќе утврдува дали одлуката е исправна, дали треба да има компензација и како треба да се изврши.
Еднаш кога режимот ќе направи преседан за надвладување на судовите, секој што не е во добри односи со оние на власт ќе немаат права, додека оние кои се наклонети кон власта ќе бидат заштитени, дури и ако се криминалци.
Орбан исто така го најави својот план за спроведување на „национална консултација“ за судската пресудата за обесштетување – тактика што претходно ја има искористено, кога испрати анкета со сугестивни прашања за ставовите на Сорос за миграцијата, во обид да го дискредитира.

Како одговор на овој потег, ромските граѓански лидери организираа мирен протест, излегоа на улиците на Будимпешта, повикувајќи ја владата да ги почитува правата на Ромите.
Потезите на режимот се раѓаат од страв. Партијата на Орбан, Фидез, видно погодена од победата на опозицијата во Будимпешта и на други значајни места на последните избори, сега е загрижена дека би можела да ја изгуби власта.
После една деценија под владеењето на Орбан, унгарските граѓани почнуваат да поставуваат прашања што владата би претпочитала да не ги одговара: Зошто историски голем број Унгарци ја напуштаат земјата? Зошто јавни здравствени услуги во Унгарија рапидно се влошуваат? Дали унгарските деца заслужуваат образовен систем кој, во последната деценија, се спушти од 37-та до 96-та позиција од 138 земји рангирани од Светскиот економски форум?
Како одговор, режимот сега ја повторува тактика на Јобик, екстремно десничарската унгарска партија, која се обидуваше да изгради моќ со напаѓање на Ромите.
Јобик ја создадае таа тактика пред околу една деценија, насочувајќи го гневот и вознемиреноста предизвикана од финансиската криза кон Ромите, како жртвено јагне, врз основа на вкоренетите стереотипи.
Овие напори разгореа омраза кон Ромите и доведоа до појава на униформирани паравоени сили кои маршираа низ ромските заедници. Екстремно десничарското мотивирано убиство на шест Роми, вклучително и Роберт Чорба, едно дете, беше трагично, но сепак не предизвика промена на ставовите кон Ромите.
“
Методите на Орбан се застрашувачки, со оглед на екстремно десничарската закана која се шири околу него. „Расизмот е отров“, со право рече германската канцеларка Ангела Меркел по последниот екстремно десничарски терористички напад во нејзината земја, во кој загинаа 10 лица во Ханау – од кои неколку, наводно, се Роми.
Кога станува збор за Унгарија, постапките на Меркел не соодветствуваат со нејзините зборови. Канцеларката е најмоќната фигура во Германија, но, нејзината демо-христијанска унија и централно-десничарската Европска народна партија – сè уште соработуваат со Орбан, што овозможува ЕУ да продолжи да финансира режим што го користи истиот „отров“ што доведе до трагедијата во Ханау.
Ова ги мотивира членовите на германската политичка и индустриска елита да работат со и во Унгарија – и на тој начин, овозможувајќи ја авторитарната кампања на омраза на Орбан.
Потребно е да се направи многу за да се промени ваквата состојба, додека сè уште имаме средства. Првото нешто што треба да се направи е да се замени политичкото лицемерие со морална јасност. Виктор Орбан и екстремно десничарските терористи тврдат дека штитат одреден начин на живот – како и новата Европската комисија, која за прв пат вклучува комесар за „промовирање на нашиот европски начин на живот“.
Лидерите на Европа, вклучително и Меркел и претседателот на Комисијата, Урсула фон дер Лејен, мора да појаснат дека нивната дефиниција за европскиот начин на живот не е иста како онаа што ја промовираат Орбан и другите истомисленици, како италијанскиот лидер на десницата, Матео Салвини. Омразата нема место во европскиот начин на живот.
Политичките лидери, мора да одговорат на екстремно десничарскиот тероризам со иста енергија и одлучност како што реагираат на терористичките акти извршени во името на исламот.
Не е доволно, како што предложи Советот на Европската унија, „да се создаде подобар преглед на ситуацијата“ и „да се развијат и споделат добри практики“. Екстремно десничарскиот тероризам тројно се зголеми во последните пет години. Дебатите за политиката на ЕУ мора да ги земаат предвид расистичката политика која поттикнува терор.
Понатаму, Европската народна партија мора да ја исклучи Фидез надвор од своите редови. Останувањето на партијата во рамките на најголемите про-ЕУ политички сили не ја подобри состојбата со унгарската демократија.
ЕУ, исто така, треба да престане да обезбедува средства што ја храни моќта и расистичка машина на Фидез. Доколку не се преземат активности како погоре наведените, зборовите нема да имаат никакво значење кога ќе се случат следните убиства.
Фидез ја поткопува секоја социјална и институционална основа која обезбедува отчетност и контрола на нејзината моќ, а сите знаеме кон каде тоа води. Јас пораснав под режимот на Слободан Милошевиќ во Србија, каде катастрофалните последици од таа диктатура траат со генерации.
Прозорецот на можности може да се затвори за Унгарија, но ова не е време за пораз. Ако Ромите можеа да водат илјадници луѓе на минатонеделниот протест, оние со многу поголема моќ може да ја искористат за да и помогнат на Унгарија повторно да стане вистинска демократија.

Рома Пресс- превод:Politicio.eu