Ki Radji tari Republika Utarali Makedonija avdive ikergape diskusija bash pućibna save tane importatna  e Romanenkedinake sar thaj ko procesi bash evropska intergacija, organizirime taro Ministeri bizo resori vastaluno e Strategijake e Romengiri, Šaban Saliu ko buti kjeribe e Ambasadaja taro thagaripe Španija ko Skopje.
Ko akava khedipe kerga lafi e Španijako ambasadori rajo, Rafael Soriano Ortiz, sar thaj o Fabijan Daniel- Sanćez presidenti taro Španijako nacionalnikano sovet, sa ola ulavge poro buthi kjeribe thaj praktika bash o romane hakaja thaj inkluzija.

Во Владата на Република Северна Македонија денеска се одржа дискусија посветена на прашања од значење за ромската заедница и процесот на европска интеграција, организирана од министерот без ресор задолжен за Стратегијата за Ромите, Шабан Салиу, во соработка со Амбасадата на Кралството Шпанија во Скопје.

На настанот се обратија амбасадорот на Кралството Шпанија, Н.Е. Рафаел Сориано Ортиз, и Фабијан Даниел-Санчез, претседател на Ѓитана и на Шпанскиот национален совет на Ромите, кој ги сподели шпанските искуства и добри практики во областа на ромските права и инклузијата.

Во дискусијата беа опфатени теми поврзани со социјалната инклузија, домувањето, образованието, вработувањето, борбата против дискриминацијата и културната афирмација на ромската заедница.

Средбата потврди дека соработката меѓу институциите, граѓанскиот сектор и меѓународните партнери е клучна за унапредување на положбата на Ромите и за градење поинклузивно општество.

Hazri kerga:Roma Press
foto: lende taro fb profil Š.Saliu.

Iranaja amaro gndipe, ko Guneš Mustafa- Guno, savo maśkar ko Roma tano pindjardo o avguno askeri bash o hakaja e Romengere, intelektualco, vizioneri  bash i Romani kedin.  Oleskiri mangin sakana sine jek dive e Romen te dikhel jekhajek sa e  avere zaednicencar.

Iranaja amaro gndipe ko Guno, savo puterga o avgo teataresko kher Student, saveste kreirinelapes thaj bajrarelapes sine i Romani chib, kultura, tradicija, gilji thaj sa e kulturako baravlipe. Guno, ovel djeno ki avguni politicko partija PCER, thaj pali adava sa okola partie save registririnepe sar politicka subjketija. O Guno kerla hem i avgo generacija ki redkacija MRTV, pallo adava putrela o avgo privatno romano radio ,,Šutka”, pa Šutel, radio Roma aso palo adava lokalno media ,,Roma Fer”.

But hari śhaj sa te hramona odova so kerga o Guno, sar aktivisti bash pi romani kedin ko maj pharo vakti e Romengoro.
Teleder drabaren ki makedonikani chib.

Ѓунеш Мустафа, меѓу Ромите познат како Гуно, беше еден од најзначајните интелектуалци, активисти и визионери на ромската заедница во Македонија. Човек со големо срце, силен карактер и јасна визија, тој целиот свој живот го посвети на афирмацијата, унапредувањето и достоинственото претставување на Ромите во општеството.

Имено се сеќаваме кога во најтешките периоди за ромската заедница, Гуно беше меѓу оние што храбро ги промовираа вредностите на ромската култура, образование, демократија и политичко учество. Уште во 1990-тите години, кога малкумина веруваа дека Ромите можат организирано да се изборат за своето место во општеството, Ѓунеш Мустафа ја вложи својата енергија, знаење и ентузијазам во создавање на ново светло за идните генерации.

Еден од неговите први и најзначајни чекори беше основањето на театарот „Студент“, преку кој се промовираа ромската култура, пишаниот збор и театарската уметност како врвни вредности. Преку оваа иницијатива, многу млади Роми добија можност да го развиваат својот талент и да ја зајакнат сопствената културна самосвест.

Гуно беше и еден од првите активни учесници во политичкото организирање на Ромите. Тој имаше значајна улога во формирањето и активностите на првата ромска политичка партија – ПЦЕР, предводена од Фаик Абди. Подоцна активно соработуваше со речиси сите ромски политички субјекти во државата, секогаш воден од идејата за заеднички напредок и единство.

Посебен придонес даде и во локалната самоуправа, учествувајќи во создавањето на првиот состав на Советот на Општина Шуто Оризари, во периодот на првиот ромски градоначалник Неждет Мустафа. Во тој историски период, заедно се отворија и вратите на Македонската радио-телевизија, каде што беше создадена првата генерација ромски новинари и уредници. Во тој процес свој придонес дадоа личности како Нездет Мустафа, Ѓунер Абдула, Демир Хусеин, Оскар Мамут,Лјатиф, Перијан, Бенита, Мануела, Северџан и многу други.

Ѓунеш Мустафа беше и првиот организатор на приватното радио „Шутка“, а подоцна и на телевизијата „ТВ Рома“, која со текот на времето прерасна во „Рома Фер“. Со тоа, тој постави темели на современото ромско медиумско изразување во Македонија.

Неговото културно и политичко дејствување создаде цела плејада на млади интелектуалци, активисти и патриоти, посветени на подигањето на гласот на Ромите и на промоцијата на демократските вредности.

Незаборавениот Гуно останува во сеќавањата како човек од збор, искрен пријател и народен човек. Неговата посветеност, принципиелност и љубов кон својот народ го направија пример за генерации.

За жал, Ѓунеш Мустафа замина прерано – во време кога неговото искуство, мудрост и енергија и беа најпотребни на ромската заедница.

Неговото дело останува трајно врежано во историјата на Ромите во Македонија. Гуно не беше само активист туку тој беше гласноговорник, светилник, визионер, и еден од темелите на современото ромско движење.

Ова е само мал дел од сеќавањата и активностите што Ѓунеш Мустафа ги реализираше во интерес на ромската заедница.

👉RIP- inśallah Ðenneti🤲🏻.

Hazri kerga: Roma Press

Е.Ш: Загубата на мајка ми не беше само лична трагедија — беше моментот кога детството нагло замолкна. Болката ме оттурна кон зрелост пред да бидам подготвен, но во исто време во мене засади тивка, но силна желба: никој друг да не се чувствува толку беспомошно како што се чувствував јас тогаш. Тогаш си ветив дека ќе направам сè што можам за децата да растат опкружени со мајчинска љубовта.

РП.Кога решивте дека онкологијата е Вашиот пат?

Е.Ш: Моментот кога сфатив дека немоќта е најстрашното чувство, решив дека мојот живот ќе го посветам на тоа да им дадам моќ на другите. Онкологијата не е само медицинска гранка; за мене таа е фронт на кој се бориме за секоја секунда надеж. Решив да бидам таму каде што се кршат копјата на животот и смртта, за да бидам оној кој ќе ја запали светлината во најгустата темнина и ќе ја претвори немоќта во непокор. Јас сум соборец кој одбива да ја прифати поразот сè додека постои барем една шанса за живот. A, таа шанса постои се додека пациентот дише. 

Е.Ш: 2018 година е мојот „нулт час“, пресвртната точка која засекогаш го промени текот на мојот живот. „Пред“ 2018 година, бев средношколец со соништа за иднината.

По“ 2018 година, во мигот кога ја изгубив мајка ми, медицината престана да биде само опција за студирање – таа стана мој идентитет и мој единствен можен пат. Во тие моменти на најдлабока лична трагедија, јас не само што ја изгубив својата најголема поддршка, туку го открив својот вистински интегритет. Сфатив дека најстрашното чувство на светот е немоќта: да гледаш како твоето најмило си заминува, а ти како млад човек да немаш никаква моќ да го спречиш тоа. Сфатив дека животот не се мери според неговата должина, туку според светлината што ја оставаме зад нас

Е.Ш:Болката е сурова енергија ако не ја скротиш, ќе те уништи. Јас избрав мојата тага да ја инвестирам во туѓата радост. Секој пат кога ми беше најтешко, јас помагав некому. Таа алхемија на претворање на солзите во мотив е она што ме изгради. Денес, мојата сила не доаѓа од заборавот, туку од сеќавањето на тоа колку вреди борбата.

РП. Од каде ја црпите мотивацијата денес?

Е.Ш:Најмногу од се, ме мотивира ветувањето дадено пред себеси и пред споменот на мајка ми – дека нејзиното заминување нема да биде залудно, туку ќе биде темел за илјадници нови приказни за успех.  

Е.Ш: Јас не гледам пациент, јас гледам мајка, татко, брат или сестра. Моето искуство е мојот „шесто сетило“. Тоа ми овозможува да ја препознаам нивната тишина, нивниот страв и нивната надеж. Пациентите не бараат само онколошка терапија, тие бараат сојузник. Јас сум нивниот сојузник затоа што сум бил во нивните чевли.

Е.Ш: ​Тоа е мојот начин на зацелување на сопствените рани. Да бидеш светлина за едно дете во неговиот најтемен тунел е најсветата должност. „Помагајќи им на нив, се навраќам кај малиот Елвин и му носам мир што тогаш му недостасувал. Во тој процес, мојот пат добива вистинска смисла.

Е.Ш: „Мојот најголем личен предизвик, а воедно и мојот најголем страв, е неизвесноста што ја носи нашиот здравствен систем. Искрено ме вознемирува помислата дека по целата лична жртва и патот поплочен со болка и желба за промена, би можел да се изгубам во лавиринтите на бирократијата барајќи работа.Стравот дека нема да најдам соодветно место во македонскиот здравствен систем е мојата најголема битка, бидејќи најмногу од сè ме плаши помислата дека овој систем може да ме принуди да заминам во друга држава. За мене, заминувањето не е само промена на адресата, туку прекинување на заветот што го дадов тука.

Не сакам мојот труд, моето знаење и пулсот на мојата мајка што го носам во моите раце, да служат на туѓ систем. Најголем предизвик ми е да останам доследен на својата мисија и да си го изборам правото да им помагам на моите луѓе, тука каде што се моите корени и каде што мојата помош е најпотребна. Одбивам да бидам само уште еден лекар кој заминал, но стравот дека системот нема да ми даде шанса да останам е мојот најголем немир.

РП.Што би им порачале на младите Роми кои сонуваат за медицина?

Е.Ш: Би им порачал никогаш да не дозволат некој друг да ги дефинира нивните граници. Медицината е тешка, но е најблагородната професија. Образованието е најмоќното оружје што го имаат. Верувајте во себе, учете напорно и знајте дека патот е тежок, но наградата – да се спаси живот – е бесценета.

Е.Ш: Тежината на оваа професија е огромна, бидејќи во онкологијата секојдневно на своите раменици ја носите одговорноста за нечиј живот и надеж. Таа емотивна тежина ја амортизирам преку враќање кон природата и тишината. Прошетките на чист воздух и звуците на природата ми помагаат да ги подредам мислите и да го исчистам умот од тешките болнички ходници.​  

Но, во овој процес на „полнење на батериите“, поддршката од најблиските е незаменлива. Би сакал да ја искористам оваа прилика да им изразам огромна благодарност на моите пријатели Столе  Јанев и Дарко Чачаров.

Е.Ш: Постојат многу моменти кои оставаат траен белег, но еден посебен момент особено силно ме допре. Никогаш нема да ја заборавам самохраната мајка која, по тешката битка со канцерот, својата победа ја прослави со тапани и зурли. Глетката на нејзиниот триумф беше моќен потсетник дека ние не лекуваме само дијагнози — се бориме за нечии мајки, за нечии деца и за нечии иднини. Звукот на тие тапани за мене не е само музика, туку најсилна мотивација — доказ дека мојот труд значи нова шанса некој повторно да го слави животот. Тоа е суштината. Тоа е причината поради која ја избрав оваа професија.

РП. Каква промена сакате да донесете во иднина? 

Е.Ш:Мојата визија за иднината на македонската онкологија е всушност мојот најголем сон – сонувам за систем во кој ниедна мајка повеќе нема да биде принудена да моли за својата терапија. Никогаш нема да ја заборавам Вања, која со последните сили бараше лек само за да дочека уште еден роденден со своите деца; тоа е сликата што мораме да ја смениме засекогаш. Сакам да изградам онкологија каде што достоинството на пациентот е на прво место, каде лековите се секогаш достапни и каде ниту еден човек нема да биде оставен сам на себе. Не смееме да дозволиме веста дека нема лек или терапија да им паѓа на луѓето како „гром од ведро небо“, оставајќи ги во очај да се прашуваат од каде ќе најдат пари за да си го купат правото на живот. аде ниту еден човек нема да поминува часови во чекање по ходниците, бидејќи во оваа борба секоја минута е живот.

​Мојот сон вклучува и целосна системска грижа која оди подалеку од болничкиот кревет, каде што општините и државата ќе обезбедат организиран превоз за секој пациент кој оди на хемотерапија, за да не мора изнемоштените луѓе да се грижат за логистиката на своето преживување. Сакам да воведеме реални олеснувања по примерот на поразвиените земји, како укинување на сметките за во    да и комуналии за овие семејства или обезбедување директна помош во храна и финансии. Но, пред сe, се борам за онкологија која ќе биде еднакво достапна за секого – и за „тетка Дујгу“ која сиот свој живот го поминала чесно работејќи по нивите, а не само за привилегираните. Медицината не смее да биде луксуз за кој се собираат донации, туку сигурен систем кој го штити секој граѓанин.
————

Интервјуто го спроведе Севгул Абдула-Рома Прес, а наш гостин беше Елвин Шакиров, студент на општа медицина во 6-та година на Универзитетот „Гоце Делчев“ – му благодариме за издвоеното време и инспиративниот разговор, со желби за понатамошен успех.

Со длабока тага и болка, тимот на Рома Прес ја примивме веста дека не напушти Рамуш Муарам – Цирко долгогодишен активист, хуморист, новинар и публицист.

Цирко, познат македонски новинар, уредник, актер и долгогодишен борец за правата на ромската заедница, не напушти на 64 години.

Рамуш Муарем подолг временски период се соочувал со здравствени проблеми, а зад себе остава значајно наследство во медиумите и општествениот живот.

Загубивме силен глас, човек со храброст, дух и вистина во секој збор. Неговото дело и посветеност ќе останат засекогаш во нас и нашата заедница.

Ќе ни недостасува, но никогаш нема да биде заборавен.

💔Тим на Рома Прес
————-

Pharipnaja thaj bare dukhaja ko anav taro timi Roma Press, havlaraja o haberi taro amaro manglo kolega, zurnalisti, publicisti thaj humoristi-nakhla i dunjaja o Ramuś Muarem- Cirko.

Naśagem panda jek baro hango, manuś zoralo thaj but baro amal. Oleskoro pozitivno duho ka achol ki amende thaj nikana nane te ovel bisterdo, sakana ka ikjeratut ki amari godi so djivdinga maśkar amende jek baro heroji savo ko sakova momenti sine hazri bashi sa.

Ko amaro anav thaj sa e Romengo mangaja thaj keraja 🤲🏻 ko Allahi rodaja tuke Ðenneti- CIRE💔