Avdive khi maškarutni siklana ani komuna Šuto Orizari ,,Šaip Jusuf ” ikhergapes havlardi press konferencija thar rig e Birađjakiri Organizacija MIR thar Skopje ko barabutno aktiviteti e komunaja Šuto Orizari thaj i maškarutni siklana Šaip Jusuf.
O aktivitetija tavdinge prekal vazdipe o gogaveripe maškar o poterne thar olengoro reproduktivnikano thaj seksualnikano arakhipe bašh hakajimo (pravilno)resaripe.
Maj but dikhen ko teluno linko.. video
Hazri kerga: Neđmedin A, Erđan M. -Roma Press
Erati ikergapes puterdi konferencija dizutnensar telal vastakeripe thar Puterdo Sasoitnipe thaj i Birađjakiri organizacija IRIZ, anglal dizutne thaj medie sas prezentirme sa e podatokoja save resarena đji akala organizacija phanle e Romane haleja thaj đuvlensar ko arakhipe olengro sastipnaskoro hali.
Po teleder drabaran i sasti informacija so, sa kergapes ko akava khedipe bičhaldi đji ko Roma Press khi Makedonikani čhib.
Ромите во Р. С. Македонија се соочуваат со понеповолна здравствена состојба од останатото население. Имено, новороденечката смртност помеѓу Ромите е за 1,5 пати повисока за разлика од Македонското население во 2017 година. Во истата година речиси 50% од смртните случаи кај Ромите се случиле пред 65-та година од животот, за разлика од 23% кај останатото население.
Превентивната здравствена заштита по однос на репродуктивното здравје, како и здравјето на мајките и децата е клучна во овозможување здрав почеток на животот и со тоа подобрување на здравјето на целото население.
Преку работата на здруженијата на полето на имунизација на децата Роми во општините Шуто Оризари, Делчево, Виница и Пехчево, опфатот на децата Роми со вакцинација значително се зголеми од 2012 до денес и во моментот опфатот е над 90%. Меѓутоа ромската заедница од овие општини се уште се соочуваа со проблеми во пристапот до превентивната здравствена заштита за унапредување на женското репродуктивно здравје и здравјето на мајките и децата.
Клучни детектирани проблеми се следните: недоволен опфат со посети од патронажни сестри, недоволен опфат со здравствена едукација, недоволен опфат со систематски прегледи за децата вон образовниот систем, недоволен опфат со Програмата за скрининг на рак на грлото на матката и наплаќање на услугите од страна на матичните гинеколози. Во општината Шуто Оризари, работат само две патронажни сестри што не е доволно за соодветно спроведување на посетите за време на бременоста и по породувањето, ниту за соодветно идентификување на невакцинирани деца на терен. Само 4% од ромските домаќинства ги посетила патронажна сестра за да го провери картонот за вакцини и да им даде информација за вакцинација. Според податоците од основните училишта над 450 деца не посетуваат редовно образование, а само 40 деца надвор од образовниот систем се опфатени со систематски прегледи. Во моментот нема доктор во одделот за превентивна здравствена заштита и вакцинација на предучилишни деца, жените Ромки се соочуваат со финансиски потешкотии за да можат да направат гинеколошки преглед. Исто така покани за ПАП тест според Програмата за скрининг од 2012 до 2017 година, НЕ добиле 96% од жените Ромки кои имаат избрано матичен гинеколог.
По однос на состојбите во општините Делчево, Пехчево (с. Црник) и Виница, констатираме дека не се спроведуваат едукации за родители Роми за детско здравје и вакцинација, ниту им се дели здравствено едукативен материјал на родителите.
Поради тоа од Министерството за здравство и од останатите надлежни институции го бараме следното: 1. Вработување на најмалку две патронажни сестри кои ќе работат во општината Шуто Оризари.2. Вработување на доктор во одделот за превентивна здравствена заштита на деца на предучилишна возраст во Шуто Оризари. 3. Обезбедување на континуирана здравствена заштита во с. Црник. 4. Доследно спроведување на мерките за теренско откривање на деца вон образовниот систем и нивно упатување на систематски прегледи и вакцинација, предвидено во Програмата за систематски прегледи на Министерството за здравство. 5. Доследно спроведување на здравствените едукации во ромски средини предвидени во Програмата за активна здравствена заштита на мајките и децата. 6. Елиминирање на незаконската пракса за наплаќање на здравствените услуги кај матичните гинеколози. 7. Во Програмата за скрининг на рак на грло на матка да бидат предвидени мерки за едукација и зголемен опфат на жените Ромки со оваа Програма.
Hazri kerga:Roma Press lendo thar o IRIZ
НВО АДРР Сонце како национална контакт точка во Република Северна Македонија ја имплементира РОМАКТЕД програмата во 12 општини- заедничка програма на Европската Унија (DG Near) и Советот на Европа, чија цел е промовирање на добро управување и зајакнување на Ромите на локално ниво. Во рамките на програмата РОМАКТЕД беше одржана национална работилница со 12 те општини и структури на Ромактед. Работилницата имаше за цел подготовка на нацрт 12 предлози од сите 12 општини за локално планирање и буџетирање за 2020 година според приоритети на заедницата. На работилницата се направи пресек од досегашната работа на програмата што функционира добро, и со какви предизвици се сочуваат структурите на локално ниво при имплементацијата на Заедничкиот акционен план на Општините кои се дел од оваа програма. Исто така од страна на структурите на Ромактед од општинската администрација од општините и претставниците на Ромските акциони групи беа дефинирани ургентните прашања со кои се соочува Ромската заедница за секоја општина поединечно и истите да може да се внесат во програмите на Општините за 2020 година.
Потоа општините презентираа размена на добри пракси кои се имаат реализирано во текот на програмата Ромактед и доколку добрите пракси се апликативни во другите општини истите се применат со цел решавање на проблемите и потребите на Ромската заедница. Потоа се дискутираше зошто постои потреба од акција за подобрување на статусот на Ромската заедница и се укажа на тоа дека Јавните политики за Роми кои ги има на мегународно, национално и локално ниво за подобрувањето на условите и квалитетот на живеење на Ромската заедница зависи од нивната имплементација и дека треба да се стават во функција сите фактори и актери како на национално така и на локално ниво за да се подобри статусот на Ромската заедница. Се зборуваше и за локално планирање и буџетирање како и споделување на пракса за одговорно буџетирање за Роми на национално и локално ниво. И како приоритетите на Ромската заедница од 12 те општини кои се дел од програмата да можат да ги внесат во општинските програми на локалните самоуправи. Имаше дискусија и за идните чекори, научени лекции и препораки од одржаната национална работилница со цел поуспешна и поефикасна реализација на програмата РОМАКТЕД.
Birađjakiri organizacija ADRR –Sonce (Kham) sar nacionalnikani kontakt nukta ani Republika Utarali Makedonija implementirinela o ROMAKTED prgrama phanli 12 Komunensar- sar barabutni programa thar Evropaki Unija thaj Konsili e Europako, kaskoro celjo thano te kherelpes promoviribe sar thaj vastalibe ko zorakeripe e Romengo ando lokalnikano nivelo.
Ko pervazija thar programa ROMAKTED ikergapes nacionalnikani buthikeribnaski sikhlovin 12 komunenge strukturensar thar o Romakted. Celjo e bukharne kedipnasko thano te resarelpes ko bahan kerde 12 rodipna thar sa e 12 komune ando lokalnikano planiribe thaj buđjetiribe bašh 2020 berš sar so vakerena e prioritetnikane kedina.
Ko jekh thar kedime pretstavnikoja thar i struktura thar o Romakted sas vakerduno bašh Romane akciona kupe definirime thaj urgetnikane pučibna savensar arakhenapes e Roma, thaj sakojekhesko valani te dočhivelpes andrre ko programe e Komunenge ko 2010 berš.
Jekh thar valanutne lavkeribe lela vakti thar olengoro buthi kheribe vi i aktuelno politikaki resarin e Romengi bašh kaske kergapes lafi so trubul sig te lenpes akcije te lačharelpes i aktuelno politika e Romengiri savi preperela sar ko lokalnikano, maškarthemutno thaj nacionalnikano nivelo.
Sar prioritetno lavkeribe thaj buti, aso e Romenge thar 12 Komune te oven sakone programate thar sakoja komuna thar lakoro loklanikano buthi kheribe, sostar salde agaar šhaj dikaja sig o lačharibe thar sasto ikheribe e Romengoro khi sakoja komuna ko pošukar nivelo.
Hazri kerga:Neđmedin A-Roma Press
Живнице, организирана од Мисијата на ОБСЕ во Босна и Херцеговина, се оддржа работилница за изработка на Акционен план за решавање на ромските проблеми во областа на оваа локална заедница. Целта на работилницата беше да се започне процесот на консултации со претставниците на пошироката заедница со цел да се соберат информациите потребни за подготовка на Акциониот план и да се дискутира за методологијата на изготвувањето и приоритетните области на делување на Акциониот план. Проблемите кои се препознаваат за ромската заедница во Живинице се слични на оние во цела БиХ, како што се образованието, здравството, домувањето и вработувањето. Акционите планови за Ромите, на национално или локално ниво, покриваат пет приоритетни области: домување, здравствена заштита, вработување, социјална заштита и образование. Во БиХ, неколку локални заедници имаат свои акциони планови за Ромите, како што се Прњавор, Бијељина, Какањ, Виско, општина Центар Сараево, Тузла и други, но проблемот е што таквите планови честопати остануваат само на хартија.
Živnice, telal vastalipe thar i Misija kothar o OBSE ki Bosna thaj Hercegovina, ikhergapes bukako sikhlovipe ko lačharipe Akciono plana bašh solucija e Romengere problemonge ko thana thar akaja lokalnikani khedin.
Celjo e sikhlovibnasko kamlapes te tavdel o procesi thar konsultacie pretstavnikonensar thar pobuvli kedin te šhaj te khedenpes informacie bašh lačharipe e Akciona planija thaj te kherelpes diskusia bašh i metodologiaj lačharibnaske e prioritetnikane valjaniba e Romane khedinake ano Živinice.
E problemoja thaj načhalipe thar Romane kedinako an Živnice thano jekh sar sa e Romengo ani Bosna thaj Hercegovina, sar soi i edukacija, sastipe, kherutnipe thaj o bukarnipe.
Khi Bosna thaj Hercegovina nekobor khedina isiolen pire akciono planija bašh e Roma, sar soj thane ko Prnavor, Bjelina, Kakan, Visko, komuna Centar Saraevo, Tuyla thaj panda avera, numa sa e načhalipa thaj problemra thane jekh e Romengere thaj sakana von ačhovena salde hramone ani hartija praktika khanči.
Hazri kerga: Neđmedin A. Roma Press -Lendo thar portali Udar
Мисијата на ОБСЕ ја спроведe првата обука наменета за Советот на млади на Општина Шуто Оризари. На обуката беа разработени неколку теми во интерес на младинските совети вклучувајќи комуникациски вештини, решавање на конфликти и тимска работа. Воедно членовите на младинските совети се здобија со знаење за планирање на чекори за можно разрешување на конфликти, видови конфликти и нивна локализација, моќ и лидерство во процесот на младинско учество. Примарната улога на обуката е локалните совети да ја дефинираат својата улога во заедницата.
Misija thar OBSE ikherga o jekto bukako sikhlovipe legardo bašh o terno Konsili e komunako Šuto Oriyari sa mangipnaja te vayden olengoro đjandipe.
Ano akava ikherdo sikhlovibe ikergepes nekobore teme sa mangipnaja thar e ternengoro konsilo te šjah te khuven ano komunikacijako bajrovipe olengo đjandipe, arakhibe solucie ulavde konfliktonge, mamuj nekobor konfliktoja thaj olengere legalizacie.
Ko jekh o đjene thar ternengere konsilija resarge ko sađjandipe thar realiziribe o phire bašh arakhibe solucija e dikhle konfliktonge thaj sar sigo te arakhen olenge solucija, zoralipe thaj lideripe ko procesi lejbe than e ternengo.
Pioritetnikano lejbe than e sikhlovibasko nakhla thar loklanikane ternengo konsilo te lačharen piri definicija khi pumari etnikani khedin.
Hazri kerga:Erđan M.-Roma Press
Ниту поскапо ниту поевтино. Цената на струјата останува иста и по официјалниот старт на работа на т.н. универзален снабдувач. Граѓаните можат да бидат мирни: „Нема промена на цената на струјата, граѓаните можат да останат мирни. Како и што најавивме, нема ниту ценовен шок ниту пак какви било корекции. Сѐ останува како што е досега, нормално освен, што од понеделник 1 јули почнува со работа новиот универзален снабдувач кој ќе им испорачува струја на домаќинствата по регулирана цена“, изјави за Дојче веле, Марко Бислимовски, претседател на Регулаторната комисија за енергетика. Од 1 јули домаќинствата ќе добиваат електрична енергија од ЕВН Хоум. Новиот универзален снабдувач практично не значи ништо за граѓаните бидејќи овој правен субјект произлегува од ЕВН Македонија, енергетската компанија која и досега ги снабдува домаќинствата. Од она што е досега познато, ниту едно домаќинство не излегло на слободниот пазар, односно сите корисници на услугите на ЕВН остануваат во дистрибутивната мрежа на оваа компанија. Единствената новина е што домаќинствата ќе добиваат сметки на кои ќе пишува ЕВН Хоум, укажува Бислимовски.
Učipe thaj nahulipe e fijatesko bašh elektrika ačhovela ko jekh sar đji akana, numa tavdela bukhaja jekh thar nevipe khi elektrika anavkerdo sar ,,Univerzalen snabduvač “.
E dizutne šhaj ovena sansarale. Nane khanči te ovel e fijateja thar olengoro pukhinibe,na valani te daran sostar nane resarde disave korekcie.
Sa ačhovela sar đji avdive numa thar o 1 Juli tavdela buthi kheribnaja o univeryalnikano leljarutno savaja ka anlarelpes elektrika ko khera thar o jerije pal regulirimo fijati pukinibaske, vakerela o Marko Bislimosvki, presidenti thar Regulatornikani komisija bašh energetika.
Thar o jekto Juli e familija ka resarel olenge elektrika prekal o EVN Houm, akava analardo nevipa nane phnale khanči e dizutnensar sostar thano hakajibasko subjekto savo iklovela thar EVN Makedonija, energetikani kompanija savi đji avdive anlarela elektrika đji o khera e jerienge.
Hazri kerga-Roma Press
Премиерот Зоран Заев вчера се огласи на Фејсбук по жестоката дебата во Собрание за изборот на новите министри во Владата. Успесите и резултатите на Владата се видливи, но, не застануваме. Ќе се покачи уште еднаш минималната плата, којашто секако ја отвора спиралата на покачување на платите и тие ќе растат. Преземаме мерки за земјоделството да има развојна компонента, преку покаченото и навремено субвенционирање на земјоделците и обезбедувањето пласман од страна на Владата, вели Заев.
Premieri Zoran Zaev erati hramonga status ano Facebook pali i pharithaj bari debata savi nakhla thar o Khedipe e Republika Utarale Makedonijako.
E šukar resaripa thar i Rađji thane dikhle, numa amen akate na ačhovaja. Ka uštel panda jek fori o minimalnikano čhonesko pukinibe, savi putrela i spirala thar vazdipe e pukinibaske thaj ka uštel i ponodorig.
Leljarenapes bukija bašh o puvjalipe te ovel olen buvlaripnaski komponenta, upral vazdipe thaj ko vakti subvenciribe e manušen save kherena buti phuvjaja thaj anena ko than o plasmano thar i rig e Rađjako vakerela ko piro statusi ano Facebook o premieri Zoran Zaev.
Hazri kerga:Roma Press
Претседателот на ВМРО-ДПМНЕ Христијан Мицкоски на својот Фејсбук профил објави статус поврзан со предлогот на Заев да биде министер за финансии. Повлекувањето на предлогот Зоран Заев покрај премиер, лидер на СДСМ да биде и министер за финансии не е затоа што е премногу чесен туку зошто законот е таков. Но ова е и добра прилика да излезат на површина уште еднаш како многупати претходно неговите лукративни и криминални амбиции директно да управува со финансиите и под своја контрола да има уште десетина други институции. Да не беше трагично сигурно ќе беше смешно. Се покажа дека со Заев зборот не важи, туку зборот лажи.
Presidenti thar VMRO DPMNE Hristijan Mickovski ko piro Facebook hramonga statusi phanle e nakhle diveskere čipotaja bašh i mangin thar o Zaev te ovel Ministeri bašh Finansie.
O Naikheripe o bahani dendo thar o Zoran Zaev sar premieri, lideri thar SDSM te ovel ministeri bašhi finansie nane bašh odova so vov si but sajdimalo numa sostar o kanoni thano asavko.
Numa akava thano thaj šukar te ikloven ko dikhipa panda jek fori thar oleskere nekobor lukrativnikane thaj kriminalnikane ambicie save direktno vastalinena e finansijensar thaj sa odova thano telal oleskiri kontrola te ovenle panda deš avera asavke institucie.
Te na ovel sas tragikano siguritetno ka resarel sas ko but asavindor. Akanutne resaribnaja sikavgapes panda jek fori bašh o lafi e Zaevesko na ikherelale ko than, numa salde sa hovavnipe.
Hazri kerga:Roma Press
Најмалку 15 лица загинаа, а над 80 се повредени во стампедо до кое дошло пред почетокот на концерт на стадионот Махамасина во главниот град на Мадагаскар, Антананарива. Неколку минути пред да излезе на сцената пејачот Роси, луѓето кои не успеале да влезат, поитале кон вратите газејќи едни врз други, предизвикувајќи фатален епилог. Луѓето наводно служнале дека можат да влезат на концертот, а бидејќи полицијата не ги отварала вратите, се обиделе на сила да влезат. Иако вратите биле затворени, топлата притискала да се отвори, луѓето паѓале при турканиците, а другите зад нив почнале да газат по нив, изјави началникот на полицијата, генералот Ричард Раваломанана. Директорот на болницата, Оливат Ракото соопшти дека многумина од повредените се во критична состојба и дека бројот на жртвите најверојатно ќе се зголеми. Концертот се одржувал по повод прославата на 59-годишнината на независноста на Мадагаскар, а на истиот стадион се одржала и воена парада на која присуствувал претседателот на државата Ендри Рајоелина.
Maj hari 15 manuša mule, aso upreder 80 thane lokhe kuvibnaja kho stampedo, aso o resipe reslo anglal o tavdipe e koncertesko ko stadioni Mahamasina khi šerutni dis ko Madagaskar, Antananariva.
Angleder nekobor dakikija tavdipe e koncertesko thaj iklovibe ani scena o gilavutno Rosi, e manuša save na sineolen šajipe te kuven andre, tavdinge takateja te kuven ano vudara thaj upral e manuša gayindor thaj kuvindor te kuven andre ano koncerti, pali sa akava resarela ko našalipe manušikane đjivdipa.
Sar so vakerena e dikhlevutne, e manuša šunge aso o koncerti šhaj tromakerde te kuven andre numa olen na mukhela sas i policija anglal vudara, thaj tadani tavdinga zorijaja te kuven andre. Tadani kana sas phanle e vudara e bare zorjatar putrege ola thaj tavdinge te uštaven jekh avre te đhaj te kuven andre, perena manuša, khuvenapes manuša, phirelapes upral e manuša khoni khanika na dikhela đji kaj mangena te kuven andre thaj te oven kotor thar o koncerto thar o Rosi.
Direktori thar hospitali vakerela but manuša save ande ko hospitali sar kuvde isi olen phare saslaribasko procesi thaj gndinela o numero thar mule manuša te bajrol.
Koncerti ikergovela ko ničalipe bašh 59 berša thar Naikerimali raštra Madagaskar, aso ko jekh akava stadioni ikergovela sine thaj askerengiri parada savate lela than vi o presidenti e raštrakoro Endri Rajoelina.
Hazri kerga:Roma Press
Кон крајот на минатата ноќ, Советот за безбедност беше составен пред потпретседателот и главниот комесар на Ромите на Бугарија во Светската организација на Ромите Петко Асенов. Разговарано беше за ситуацијата во Розино, општина Карлово. Тие одлучија итно да се предложи програма на министерот за внатрешни работи и на Советот на министри со тоа да му предложи на министерот да направи Советот за безбедност за ромската населба. Советот одлучи да ја направи програмата “ЧИСТЕЊЕ”, чија програма ќе преземе мерки за протерување на семејствата и поединците кои веќе неколку години се борат меѓу себе и отпуштање и колење на ромските семејства. Исто така, се разгледуваат и мерките кои го нарушуваат јавниот ред со пуштањето на музички аранжмани и тие не можат да ги направатод цели населби и градови да не можат да се одмораат од свадбите и забавата на Ромите. Дали треба да се дозволи и на другите семејства да преживеат нормално и да се интегрираат?
Ko agor e nakhle rakhako, Konsili bašh arakhibe e Romengoro ani Bugarija, angli o telal prezidenti thaj šerutno komesari e Romengoro ani Bugarija thar Sumnaleski organizacija Petko asanov, drabargapes nevi programa bašh o kvartalija e Romenge ani Bugarijaki them.
Kergapes vorba-lafi bašh e Roma thar o than Rozino –komuna Karlovo.
Von ange paluno lafi ko majsigo vakti te lačharelpes programa e miisteriumeske bašh andrune bukhija thaj bašh o Konsili e ministeriumengo vi sa odova te delpes e ministereske thaj odolestar te anlarelpes ko than jekh barabutno Konsili arakhibaske e Romane atharija-thana.
Konsili ange paluno lafi te akharelpes i programa,, ČISTENJE“ savi programa ka kherel buti ko ulavde jerije thaj familie te dujrarenpes kothar e thana savendar nekobor berša po palal resarena sa e melale bukja ko resipe maribe thaj mudaribe maškar pumende thaj na mukhena te nakhel o vakti ko normalnikano niče.
Ko jekh kergapes thaj vorba-lafi bašh o dajatve te čhivelpes agor thar na arakhibe o niče thaj o sansari ko dive sostar mukhelapes bari muzika sasto dive, thaj khoni isi savo mangela te pašlol kana avena thar buti, amen našti kheraja sasto than thaj diz savore te oven sar ulavde romane jerije save nakhavena sasto dive ko bijava thaj zabave e Romengere, vakerlapes thar Konsilesko khedipe.
Pobuter drabaren thar lendo info bugarijake portalesko.
Hazri kerga:Erđan M.- Roma Press lendo thar bulpress-bugarija
