
Tribina ikherdi ani Bitola ,,Kher baš o Rom”

Nevutnipa ano Španijake sikhlovne- Sikhlovelapes Historija e Romengi
Кога се разговара за интеграцијата на Ромите во Европа, Шпанија често се наведува како позитивен пример и модел за останатите европски земји. Со најголемо ромско население во Западна Европа – приближно 750,000 Роми – Шпанија, преку неколку иницијативи на владата, се соочи со задачата за социјално вклучување и подобрување на квалитетот на животот на Ромите. Според Миниоритијригхтс.орг, шпанската влада е за периодот 2012-2020 година, усвои Национална стратегија за вклучување на Ромите со цел подобро координација помеѓу централната власт и автономните региони во исполнувањето на оваа задача. Претходно, преку Програмата за развој на Ромите, Шпанската Комисија за образование започна неколку образовни иницијативи кои се фокусираат на интеркултурни програми во основните училишта и, во автономни области, вработувањето на учениците Роми на возраст над 16 години е директно поддржано преку програми за промовирање на разни работни места и бројни обуки.
Kana kerlapes lafi baš integracija e Romengiri ani Evropa, Španija sakanutne vakerlapes sar pozitivnikano primeri thaj modelo tar o okola avera raštre Evropake phuvja .
Tar maj baro đjenipa ani Purabali Evropa-paše 750.000 Roma đjivdinena ani Španija, thaj prekal inicijativa e Španijake Rađjako, arakenapes pere bukjaja te kerel lačharipe thaj kvalitetnikano đjivdipe e Romane kedinako.
Sar s vakerlapes prekal o Minorityrights.org, Španijaki rađji ano vakti 2012-2020 berš, anga Nacionalnikani Strategija baš lejbe than tar Roma ani koordinacija maškar centralnikano rađjalipe thaj avtonomnikane regionoja ko pheripe tar akala dajatve (zadače).
Anglal odova prekal programa buvlaribnaske o sa đjandipe e Romengoro, Španijaki Komisija baš edukacija tavdinga nekobor incijativensar savensar ka keren fokusiribe tar interkultuirake programe ano fundavne sikhlovne, ano avtonomnikane oblastija , kerena bukarnipe e čavenge kana resarena 16 berša thaj direktno ikerenapes prekal i programa tar promoviribe buteder umalengo tar bukarne thana hem kerlapes olenge but obuke anglal sikhlovipe.
Hazri kerga Erdan M-Roma Press-Phraliphen
Nacionalnikani kampana ,,Vrem respekt”tar Romani partija ,,Pro Evropa“
Националната кампања „ВРЕМ РЕСПЕКТ“ исто така дебитираше во округот Алба во ромската заедница во селото Скријашора, во околината на Апусени. За време на 3 дена работа и активност, организиравме состаноци со членовите на ромската заедница од Скријашоа за да ги идентификуваме нивните главни проблеми и потреби во однос на образованието, здравството, инфраструктурата и културата. Во оваа прилика го подготвивме Записот на Заедницата, со цел да ги централизираме соодветните проблеми и да ги вклучиме на јавната агенда на сите институции и органи на локалната јавна администрација, со цел да се идентификуваат и имплементираат изводливи решенија во ромските заедници.

Nacionalnikani kampana ,,Vrem Respekt“ ano jek akava kurko sine ola aktivitetija ki rotar tar Alba, Romano atari tar gav Skrijašora, an pašipe Apuseni.
Ano vakti 3 divesengoro aktiviriba ano akava than kerge turlija hemime aktivitetija thaj odova khedipe e dizutnen, edukacijake aktivitetija sportikane aktivitetija thaj panda but aver, numa sar šerutno propozalo sas te kerelpes i kedimali patrin tar olengere sako diveseskere problemure phanle ani Edukacija, Sastipa, Infrastruktura thaj Kultura.
Ano akava šajipa kergem thaj kedimalo lil e Kedinatar, mangipnaja te centralizirana olen thaj olengere problemure thaj kana ka avel o vakti te čhiva olen ani šerutni agenda ano sa e institucie anii lokanlnikani dikli administracija, mangipnaja te kerelpes upral olende identifikacija tar o impelementiribe arakavutne solucie e Romane kedinake.
Ano akava fori lačharaja thaj kedaja sa e valanibe thaj čivaja olen ano jek lil savestar gndinaja tar amari ponodorutni buti te ovel amenge prioriteti arakibaske sigo olenge solucie.
Hazri kerga:Nedmedin A. Roma Press –Partidalomilor.ro
O Instituti ROMALITIKO selaminkerela I mangin e Deputatengi incijativake baš jek Alosaribaski jekin (edinica)
O Institute baš rodlaripe thaj analiza hem politika-ROMALITICO, Avdive iklili oficijalno havlaribnaja baš ikkerin e Deputatengi mangin te nakhel tar Sobranie i incijativa ki sasti Utarali Makedonija te ovel jekh Alosaribaski jekin. Daja tumen o sasto Havlaribe tar Romalitico te drabaren ole ani Makedonikani čhib savo sas bičaldo đji ki redakcija tar tumari jektutni Romani Media savi bešela tumensar 24 arija Roma Press..

Институтот за истражување и анализа на политики – Ромалитико ја поздравува иподдржува одлуката на пратениците за формирањето на Иницијативата за една изборна единица.
Имено, во изминатите години Ромалитико активно се залага за менување на сегашниот изборен модел и воведување на една изборна единица без изборен праг. Досега, политичкиот натпревар за глас повеќе го девалвираше гласот на помалите партии, особено на ромските политички партии кој поради географски и политички скроени изборни единици немаат еднакви и фер можности за квантитативно соединување на гласовите на ромскиот електорат, па така избраниците на ромската заедница секогаш доаѓаат од втората изборна единица (Шуто Оризарии Куманово).
Според анализите на Ромалитико на изборите во 2014 година бројот на изгубени гласови односно нераспределени во мандати за пратеници изнесуваше 87,831. Додека на изборите во 2016 година број на изгубени гласови изнесуваше 94,503. Најмногу изгубени гласови имаше во првата изборна единица, а најмалку во шестата изборна единица. Најголем дел од овие изгубени гласови се гласови на помалите политички партии кој со промена на сегашниот модел во една изборна единица без изборен праг би значело 8 до 11 пратенички мандати на помалите политички партии 1 .

Очекуваме дека поголемите политичките партии ќе го прифатат предлогот за една територијална единица без изборен праг кој ќе овозможи подемократски амбиент и праведна изборна трка која ќе понуди квалитет и квантитет.
Ромалитико ја застапува идејата за една изборна единица без изборен праг бидејќи воведување на изборен праг ќе биде повторно на штета на помалите партии и тогаш се губи целисходноста на воведувањето на една изборна единица, бидејќи помалите партии нема да може самостојно да се натпреваруваат на избори и на тој начин ќе бидат зависни да коалицираат со поголемите политички партии.
Во ваков случај, би било подобро да остане сегашниот изборен модел отколку една изборна единица со изборен праг. Сметаме дека една изборна единица без изборен праг е решение кое што ќе понуди еднакви можности на помалите партии да партиципираат во изборните процеси во државата.
Hazri kerga: Nedmedin A.-Roma Press
Normaliziribe tar rasistikane zorija ani Evropa?
Заминувањето на Матео Салвини и неговата лига од италијанската влада е една од ретките добри вести за човековите права во Европа во последно време. По стапувањето на функцијата Салвини како министер за внатрешни работи, Лучијано Ламоргезе ја презеде функцијата, се чини дека мигрантите кои пристигнуваат во Италија, како и италијанските Роми, ќе можат привремено да дишат воздишка. Ако ништо друго, барем тие повеќе нема да бидат изложени на отворен говор на омраза од највисоките позиции на моќ, така останува надежта дека државните институции исто така ќе бидат помалку толерантни на расизмот и расистички мотивирано вербално и физичко насилство. Наспроти исходот од италијанската политичка криза, најновиот извештај на Европската мрежа против расизмот (ЕНАР) ни дава далеку помалку причина да бидеме оптимисти. Тема на извештајот е расистички мотивиран криминал, но и проблемот со институционалниот расизам и полициското занемарување во европските земји. Извештајот опфаќа период од 2014 до 2018 година и опфаќа 24 земји-членки на ЕУ, вклучително и Хрватска.
O đajbe tar Mateo Salvini thaj oleskkri liga tar Italijaki Rađji thano jek tar e šukar haberija baš manušikane nijamija ani Evropa ko paluno vakti.
Pali resibe o Salvini ani funkcija e rađjaki ani Italija sar Ministeri andrune bukenge, Lučijano Lamorgeze lindo akaja funkcija, vakerlapes baš o migrantija thaj baš e Roma isi disavi gnd tar lokharibe baš olenge thaj te mukhelpes olenge hari te len poro suluko.

Pobuter ma te oven čivde sar o tadarutno vakti e Salvinesko kana sakana dočhivela sas mujal olende holjame laforija tar oleskkri tadarutni uči rađjali pozicija, ko asavko čhane ola ačhovena ki mangin tar Raštrakere institucie te oven pohari lendune thaj ikerde tar rasizmo thaj rasistikane vakerimoseske vi bedeniskere (fizicka) zorija.
Maj nevutno vahtavi (izvestaj) tar Evropaki mreža (ENAR) dela pobuter vakerina te ova optimizmoja. Vakerindor tar o vahtavija kerde tar rasistikano kriminalo, numa thaj o institucionalnikano rasizmo, policijako nadikhipe tar Evropake puvja, Sa kodo si vakerdo prekal saveste valani te ovel dikhlo puterde jakensar.
Akanutno vahtavi (izveštaj) astarela sa e resarina ko vakti tar 2014 đji 2018 berš, thaj odova phanle vakerimoja tar 24 puvja-đjene tar EU, lejbaja than vi i Hrvatska.
Hazri kerga: Nedmedin A. Roma Press, pobuter drabaren ano linko
https://phralipen.hr/2019/09/13/normalizacija-rasistickog-nasilja-u-europi
Mektebesko (islamsko) sikhlovipe ani Romani mahala ko Hastrovi
Главниот имам на Собранието на исламската заедница Кисеjак, Кенан Бајриќ, го посети седиштето на Мектебот во Ромската населба Хастронови, во Брестовско Јамаат. Предавањето на Мехтеб се одвива во новоизградениот објект кој е во употреба. Мектебот-односно школо за исламско изучување е изградено во 2018/19 година. Со голема помош на многумина, сепак, особено им се заблагодаруваме на Муфтијата на Сараево и на Меѓународниот форум за солидарност Емаус во име на Меџлис – соопштија од Собранието на Исламската заедница Кисеjак. Останува да се направат неколку мали работиво објектот за да се олесни учењето во мектеб. Главниот имам и учител, пронашол 26 момчиња и девојчиња во класот со Мухидин Муса, имамот на овој Јамаат, кои веке се заинтересирани да го посетат Мектебот и изучувањето на Исламската историја.
Šerutno imami tar Kedipe e islamsko kedinako ano Kisejak , Kenan Bajrik resla ani viyita e neve kerde mektebesko ani Romani mahala Hastronovi, Brestovsko Jamaat.
Siklovipe ano mektebi ja pošukar vakjerdo islamsko sikhlovni tani lačhardi ano 2018/19 berš.
Bare arkaja dumo savore denge ano lačharipe akale mektebesko, numa mangaja te bičala but baro oven saste đji o Muftija ano Saraevo thaj Maškarđianeskkro forumi tar solidariripe Emaus ano anav tar o Međlisi-havlarena tar Khedipe e Islamsko kedinako ano Saraevo.
Ačhovena te lačharenpes panda diso tikore detalija ano objekti te šhaj te lokharelpes o siklhlovibe e čavengere avibasko.
Akanasaske vakerlapes tar šerutno imam isi mangin tar 26 terne čhavore thaj čhajorija te aven thaj te tavden e sikhlovibaja ano akava mektebi phanle e Islamsko sikhlovibnaja.
Hazri kerga: Erđan M.-Roma Press-Phraliphen
Startujnela o prijaviba thaj registracia e kandidaturenge bašo Kongreso ano IRU
Парламентот на ИРУ ја утврди временска табела за завршување на подготовките за одржување на првите електронски избори, што се одржуваат во врска со XI Светскиот конгрес на Ромите. Во согласност со тој распоред, програмата официјално започна на 15 септември.
Ова значи дека секој Ром кој сака да учествува на гласање ќе биде потребно да се регистририра со испраќање на свое име и презиме и местои на живеење на следната е маил адреса – [email protected]. . Пријавувањето за регистрирани гласачи е до 31. Јануари 2020 година. Истовремено сите заинтересирани Поединци кои сакаат да се пријават како кандидати за функции во ИРУ, потребно е да испратат за почеток свое CV на оваа е-пошта – [email protected] . Истовремено покрај CV сите кандидати за ИРУ функција потребно е да испратат и своја фотографијам заедно со нивните намери и приоритети.
За кандидатите за функции во ИРУ последен датум е – 31 декември 2019 година! Техничката страна на изборниот процес е во напредна фаза, како што се бара кога Демократската комисија за транзиција е формирана на 10-от Конгрес во 2016 година. Покрај 1-виот светски Конгрес на Ромите во 1971 година, Прашкиот Конгрес ги постави параметрите. Да се потрудиме заедно, направиме следниот XI Конгрес на ИРУ за 2020 година да биде оној што ќе ги извади оковите што нè држеа толку долго!
Да живее Ромската нација! Гратан Пуксон, – претседател на Демократската транзиција на ИРУ.
O IRU parlamento zojrakergja i tabela bašo finiširiba ko ikerba o avgo elektronsko votiba so si an i konekcia ko ikeriba o XI IRU Kongresi 2020 . Aso odova i aktivacia oficialno startujngja taro 15 septemvri 2019 berš.
Odova sikavel kaj sako jekh Rom so mangel te del piri vota- glaso valjani te registririnel pe odolea so ka bičhavel tari piri e mail adresa piro anav thaj teloanav o than dživdipaske ko e mail – [email protected]. I notacia – prijaviba e votorenge si dži ko 31 Januari 2020 berš.
Ji jekh sa okola so si zainteresirime baši kandidatura funkcia ko IRU trubul te bičhaven piro CV ki e mail adresa – [email protected] . Trujal o CV sa o kandidatia bašo IRU funkcie -pozicie trubul te bičhaven piri fotografia , thaj lil bašo lengoro aktiviteto thaj plano em prioriteto tari lengoro butikeriba.
O jandidatia bašo IRU pozicie -funkcie agorutno datumi si – 31 Decembro 2019 berš!
Taro tehnikano aspekto ko aluswaribaskoro proceso so si ki dujto faza sar so rodel i Demokratsko Komisia tari Tranzicia so si formirime an o 10-to IRU Kongreso ko 2016 berš.
Trujal o Jekhto Romano Kongreso ko 1971 berš o Kongresi ki Praga čhivgja o parametria. Akana te kera o avutno XI IRU Kongreso ko 2020 berš te ovel odova so ka ikerel lungo akala neve parametria.
Te dživdinel i Romani Nacia
Grattan Puxon – Šefi e Komisiake baši demokrtasko Tranzicia ko IRU.
Hazri kerga: Roma Press –lendo tar Roma Times
Avdive misafirija ani dis Vinica uče pretstavnikoja tar EU..


12- Bičalde tar Makedonijako Khedipe rodena te ovel jekh alosaribaski jekin
Инцијативата за една изборна единица. Тие велат дека пропорционалниот модел со 6 изборни единици се покажал, како подобар од мнозинскиот, но дека се уште има недостатоци. Најголемиот недостаток на овој модел е ограничувањето за листи на партии или поединци да обезбедат мандат, доколку немаат концентрација на гласови во една изборна единица. Така се случуваше да отпаднат листи кои на ниво на цела држава имаа 30-40.000 гласови, а во Парламентот да може да влезат, со мали исклучоци, само неколку поголеми партии. Зад Иницијативата за една изборна единица, осовен Попоска стојат и Маја Морачанин, Рубин Земон, Ферид Мухиќ, Мирослав Јовановиќ, Панчо Минов, Самка Ибраимоски, Јулиана Николова, Јусуф Хасани, Реџеп Мемеди, Алија Камбероски и Амди Бајрам.

Pal akaja mangin bešena 12 bičalde, maškar olende vi o duj Romenge bičalde o Samka Ibraimovski PCERM thaj o Amdi Bajram SRM.
O pučhipe ačhovela akava rodipe ka oveli diso pošukar e Romane đihaneske ani Makedonija, te savore kedena pumare hangoja ani jek alosaribaski jekin, thaj dal pal akava garavelapes o načhalipe tar numero kobor Romane Bičalde kuvena ano Khedipe pal sakova ikherdo Alosaribe ani Utarali Makedonija.
Akava rdipe tano dendo numa o agorkeripe puterde đjakeraja sar ka agorkerel..
Hazri kerga: Roma Press
Jekh kurko tar agorkerdo asfaltiribe e dromenge ani Sat Mahala sigo parili pajneskiri cevka
Пред само една недела, завршија сите работи на инфра-урбанистичкото уредување на ромската населба Сат Махал. Граѓаните од оваа населба сметаа дека нивниот проблем со пукање на водоводни цевки повеке нема да се случи, но за жал, околу 1 часот наутро, се случи дефект кога пробила цевка за вода во центарот на оваа населба и ги поплави улиците Сутјеска и Раданска. Жителите на оваа населба, како што ни беше кажано, ја известиле екипажот за вода Водовод да излезат на терен и да ја санираат несреќата, но исто така велат дека водоводната екипа сè уште не била на лице место. Водата што извира на местото на несреќата крена слој на асфалт и се заканува дека ќе предизвика локацијата да се сруши како резултат на водата. Само за потсетување, пред една недела беа завршени работите за реконструкција на канализационата мрежа на улиците Сутјеска и Раданска, изградена е нова канализациска мрежа, спроведена е нова телекомуникациска инсталација, асфалтирани патишта и поставени се рабници, сите со вкупна должина од 516 метри. Вкупната вредност на средствата наменети за оваа намена е 32 милиони динари, од кои градот Лесковац издвои 18,7 милиони динари, а Министерството за економија 13,3 милиони динари.
But harno vakti nakhla tar agorkeribe sa e infra-urbanistikano lačharipe tar Romano atari ani Sat Mahala. Dizutne tar akava atari vakerna baš akava problemi resarga taro pajraripe pajneskiri cevka save problemeja akaja mahala but čirla sine ola anglal sa akava te lačharelpes, thaj savore ola gndinge akava problemi pobut nane te resarel olen, numa ano agor aver fori arakenapes palpale e jekhajek problemoja.
Tar bare pajna astardi tani Romani mahala thaj e duj droma-Sutjeska thaj Radanska, e dizutne sigo kerde informiribe đji o vodovod numa ola na resarge sigo vakteske nakhla hari vakti, numa ola fuhalime sostar o pani bajrovela thaj tavdinga te vazdel o nevo asfalti, thaj pohari kuvela olenge ano pašipe e kerengo.
Salde te da tumen info but sig agorkergapes o lačharipe akate Romane mahalako ani rekonstrukcija kanalizacionaki mreža, telekomunikacisko instalacija, asfaltiribe e droma thaj kompletno lačharipe.
Lovengo ikheripe harđjime 32 milionija denarija, i diz Leskovac ulavga 18,7 milionija denarija, aso o Ministeriumi baš ekonomija 13,3 milionija denarija.
Hazri kerga:Erđan M.Roma Press-Romiinfomedia











































