Ромско Јато и СФЕРА Интернешнал во склоп на проектот Дом за Ром, кој е под-грант на Национален ромски центар – Куманово во партнерство со Симбиозис 12 и ОРМ Бела Кула, а е финансиран од делегацијата на Европска Унија во Република Северна Македонија го одржа вториот од четири вкупно инфо денови во населба Баир во Општина Битола каде што граѓаните може да се запознаат со процедурите на легално добување и имаа шанса да разговараат со катастар, адвокат и добијат бесплатна правна помош. Отворениот ден беше реализиран во месноста кај Бараките.

Romano jato thaj i SFERA Internenšal ko barabar e proekteja ,,Kher e Romenge“ proekto telal lingaripe tar Nacionalnikano Romano centro-Kumanovo thaj ano partnerikano buthi kheripe tar Simbiozis 12 vi o ORM-Parno Kher, kerna buti barabar pal akava aktiviteti thaj baš  olengi buti finansijake ikheripnaja bešela pal olende  i delegacija kotar Evropaki Unija ani Republika Utarali Makedonija.

O Nakhle dive barabar e uprune anavakerde organizacije ikherege  vi o dujto thar valanutne štar fori divesa te ikeren info dive ano athrai ko Bairi ani dis Bitola.

E dizutne tar o Bairi-Bitola, šaj te penđarenpes  e saste lingaripnaja  tar olengoro legalnikano kherutnipe thaj isi olen šajipa  te keren lafi bukarneja tar katastar, te ovelen avukati thaj bi lovengoro  nijamalipaski arka-pomoš.

Akava dujto dive tar akava proekti sas baro avipe  kotar e Roma tar o Bairi, aso o khedipe sas kerduno  ano bairesko penđardo anavkerdo than,,Barake“.

Hazri kerga: Neđmedin A-Roma Press

На повеќето државни универзитети во земјава денеска почнуваат уписите. Кандидатите претходно се најавуваат во електронскиот систем, па носат документи
Денеска и утре се уписите на повеќето државни универзитети во земјава. Кандидатите што сакаат да се запишат на некој од факултетите на Универзитетот „Св. Кирил и Методиј“ може да ги поднесат документите денеска (29) и утре (30) август. Според Конкурсот за упис, во прва година на прв циклус студии во учебната 2019/2020 година може да се запишат вкупно 10.665 студенти.
Прелиминарната листа со примени кандидати ќе се објави на 3, а конечната на 6 септември. На 11 истиот месец ќе може и да се запишат.

Ano pobuter raštrakere univerzietoja ani Utarali Makedonija tar avdive tavdena te hramonenpes e neve studentoja.

Kandidatija majanglal dohavlarenapes prekal elektronikano sistemi, pal adava lingarena pere dokumentoja, Aso  avdive thaj tajsa puterde tane e hramipa ani themakere univerzitetoja.

Kandidatija save kamena te hramonenpes ano disave raštrakere fakultetoja  ko Univerziteto ,,Sv. Kiril thaj Metodij“ šaj pere dokumentoja te lingaren olen avdive (29) thaj tajsa (30) Augusto.

Sar so tavdela  o hramipe telal o mukhlo Konkurso, ano jekto berš ko sikhlojbasko 2019/2020 berš šhaj te hramonenpes 10.665 studentoja.

Prelimirnikani patrin  tar ikherde thaj kuvde studentoja ka havlarelpes ano 03, aso sar maj paluni verzija ka ovel havlardi ano 6 Septemvro. Aso 11 septemvro  isi olen šajipa te hramonenpes palpale, hramonelapes ani patrin fakulteti.mk

Hazri kerga:Roma Press

1. Какви се вашите генерални искуства со ромските пациенти врзани за нивниот односот кон здравствените работници?

М.С.  Ѓенерално имам позитивни искуства како др. психијатар во оваа установа веке две години, Во таа насока секогаш кога доагаат кај нас во нашата здравствена установа пациентите се  презаинтересирани  за сопствената здравствена состојба и за својот проблем,  впрочем бараат помош и исто така го прифакаат советот. Многу е битно  и тоа сакам да го потенцирам, Ромите како пациенти се дисциплинирани и се придржуваат кон  препишаната терапија.  Доаѓаат редовно на  контроли, јас како др. психијатар можам со гоемо задоволство да ви укажам дека  имам едно  големо позитивно работно  искуства  со Ромската заедница.

2. Дали може да ни одвоите некое искуство со ромските пациенти?

М.С.  Да,  Еден  ден пациентка и нејзин родител уште на почетокот на нашето прво видување дојдоа збунети,  несигурни како и недоволно информирани за нивната здравствена  состојба за потоа ние им објаснивме за што станува збор,  препишавме терапија, прегледи и други пропратни работи. Потоа тие почесто си  доаѓаа на контроли,  за после неколку месеци по ред се увиде промената кај пациентот како и комуникацијата со нејзините родители. Говорам за овој конкретен пример дека пациентката беше презадоволна од нашата соработка како и комуникација, за мене тоа беше еден од позитивните примери поврзано со мојата работа во здравствена установа 13 Ноември.

3. Колку се придржуваат ромските пациенти до правилата одн. терапии, здравствена помош што ги одредува лекарот?

МС.  Кога станува збор колку Ромите пациенти се придржуваат  до правилата на пишаната терапија,  мое работно искуство говори дека тие се многи дисциплинирани и се придржуваат кон запишаната терапија, но исто така наидуваме на недоразбирање кога здравственото осигурување им прекинува, одредената  терапија ја нема на позитивната листа е тогаш е по комлицирана работата, со тоа што треба да се најде решение како да ги применува лековите пациентот а нема регулирано здравствено осигурување, тогаш  сите потребни терапии и лекарства  тие ги сносат на свој товар приватно. Психијатриските лекови во фондот е со минимална партиципација, доколку здравственото осигурување прекине тогаш пациенто треба  терапијата да ја купи приватно за да може да продолжи со лекување е токму во тој момент  настануваат недоразбирањата  со тоа што лековите кои се антидепресивни  или да се лекови за деменција  се малку поскапи и треба самите да си ги набавуваат. Сакам пред вас и вашиот медиум и ова да го потенцирам, Ромите знаат да се солидаризираат и многу брзо наидуваат на некој пријател, роднина кој што ке им помогне и ке се набави терапијата. Но исто така  не секогаш завршуваат со изнаогање на такво решение, укажува доктор Маја Спирова.

4. Дали сметате дека Ромите се дискриминирани?

М.С.  Мислам дека не треба да се дискриминирани – Во глобала не знам, од моја страна никогаш не беа дискриминирани- не само Ромите туку и сите останати пациенти.  Кога станува збор за  прашањето околу здравственото  осигурување, мојот став е дека секој државјанин на Република Северна Македонија треба да биде здравствено осигуран и да ги има еднакви правата како и сите останати, меѓу кои и  Ромската етничка заедница. Околу тоа колку од Ромската заедница немаат регулирано  здравствено осигурување тука неможам да дадам мое увидување со тоа што тој проблем јас мислам дека треба да се реши со помош помеѓу институциите во системот, Ромската заедница и други високи инстанци во нашата  држава.

5. Едно ваше лично гледиште: Што треба да се промени (во сооднос лечник – пациент) за да се подобри состојбата во сите аспекти?

М.С.   Дасе има разбирање  како и трпение од едната и од другата страна,  затоа што сепак докторот треба да е тука и да пружи помош за било кој пациент кој веке е  тука во амболантата.  Од друга страна пациентот не треба секогаш да гледа за својот проблем дека докторот му е крив.  Многу е битно  кај пациентитете да се има трпение,  да соработуваат,  да се придржуваат кон терапиите  како и условите кои му ѓи укажува докторот.  Соработкатаа посебно како пациенти Роми во нашата здравствена установа морам да ви укажам дека е одлична и во мојата работа како доктор психијатар на Здравствената  установа 13 Ноември – до сега не сум имала лоши искуства со Роми-пациенти.

Соговорник  д-р. Маја Спирова- психијатар.

Подготвил: Ерџан М. Неџмедин А.-Рома Пресс

Ова интервју ќе послужи како инспирација за театарскиот проект ,,ЛАВИРИНТ’’ на Театар Рома

Интервјуто е во рамки на проектот ,,Менување на наративите за Ромите во здравствените институции’’. Проектот е финансиран од Фондацијата Отворено општество – Македонија.

Видео..

Pal tradicionalno sako berš ano sakone dizutneske ani Utarali Makedonija  ikherela ani piri sama đjakeriba tar akaja čipota savi ani Makedonija anavkerelapes  sar maj bari muzikani či  resarin savi resarela ani diz Kumanovo, aso odova kerlapes telal organizacija ,, Rušit Šakir tar Kumanovo”.

Sar sakova berš vi akava berš e dizutnen ka ovelen šajipa ano duj dive 05 thaj 06 Septemvri  te oven hošime bare muzikane anavensar, penđarde timija tar trubačije, specijalna misafirija tane Ljubojna vi o Đambo Agušev.

E kedimale dizutnen ka ovelen šajipa te penđargoven e virtuozeja savo akava berš ikherga o jekto than ani Srbija sar maj šukar bašalutn ani truba ,,Guca” -Siniša Stankovič.

Bari muzikani programa savi ovela tumen šajipa te oven olatar kotor  sakova berš, aso sa odova nakhela prekal o vas thaj dumo tar  organizacija ,, Rušit Šakir ” – presidenti Samet Salievki.

Hazri kerga: Neđmedin A.-Roma Press

Avdive o timi tar Roma Press sijam sine misafirija ano dive savo sas akhardo anglal jek kurko tar ikheribe humanitarnikano aktiviteti ani komuna Šuto Orizari. Jek kupa tar Islamsko pakavutne save kamena te keren jek šukar dello anglo o Allah avdive organizirime tar pobuter 60 čhavore terminensar valani te hulen andre thaj te oven suneti bi lovengoro. O Suneti e Muslimanija kherena ole tar o vakeripe thaj preperolpe e Pejkamberesko Muhamed a.s.

E muslimanija valanutne pumare čhaven te keren olen suneti.

Akava humano aktiviteti nane agorkerdo odoleja so e počhorole familie save nane olen love akava suneti te anen ole ko than isi tumen panda hari vakti te keren kontakto ano telune numerija.

Numrija:
0038975750010 Kariman hem
0038976600511 Ebu Lukman.

Dikhen video..

Hazri kerga: Nedzmedin A.-Roma Press.